Giới thiệu bài:Nghiên cứu phát triển con người, chỉ số PTCN ở nước ta và những vấn đề đặt ra cho việc thực hiện các MDGs// Đặng Quốc Bảo, Trương Thị Thúy Hằng/ Tạp chí NCCN._Số 1 năm 2003.

09/08/2010
Bài viết sử dụng số liệu trong Báo cáo phát triển con người Việt Nam 2001 và Báo cáo tháng 11 năm 2002 của Liên Hợp Quốc tại Việt Nam “Đưa các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ đến với người dân” nhằm trình bày một số khía cạnh: những điểm tương đồng, khác biệt giữa HDI và MDG; tương quan giữa 31 tỉnh/ thành nước ta qua các chỉ số HDI và MDG; nghiên cứu phát triển con người và chỉ số phát triển con người cho thấy những vấn đề gì trong quá trình thực hiện các MDG ở nước ta.

      Bài viết sử dụng số liệu trong Báo cáo phát triển con người Việt Nam 2001 và Báo cáo tháng 11 năm 2002 của Liên Hợp Quốc tại Việt Nam “Đưa các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ đến với người dân” nhằm trình bày một số khía cạnh: những điểm tương đồng, khác biệt giữa HDI và MDG; tương quan giữa 31 tỉnh/ thành nước ta qua các chỉ số HDI và MDG; nghiên cứu phát triển con người và chỉ số phát triển con người cho thấy những vấn đề gì trong quá trình thực hiện các MDG ở nước ta.

      HDI là một chỉ số mới được đề cập và phổ biến chính thức lần đầu tiên năm 1990 do UNDP công bố và nó sớm trở thành một công cụ đắc lực giúp các nhà hoạch định chiến lược, chính sách xây dựng các kế hoạch phát triển kinh tế- xã hội của các quốc gia, cộng đồng, lãnh thổ. HDI được đo bằng 4 tiêu chí: tuổi thọ bình quân tính từ khi sinh, tỷ lệ biết chữ của người lớn, tỷ lệ nhập học đúng tuổi theo dân số, thu nhập bình quân đầu người tính theo phương pháp sức mua tương đương quy ra đô la Mỹ. Để góp phần giải quyết những thách thức của loài người khi bước sang thiên niên kỷ mới, qua Hội nghị thượng đỉnh Thiên niên kỷ của Liên hợp quốc họp tại New York năm 2000, 189 vị nguyên thủ quốc gia và những người đứng đầu chính phủ đã thống nhất đưa ra tuyên bố Thiên niên kỷ, là một nhóm chương trình nghị sự mang tính toàn cầu cho thế kỷ 21 để đảm bảo rằng việc toàn cầu hóa sẽ trở thành một lực lượng tích cực cho mọi người dân trên trái đất. MDG gồm 8 mục tiêu, 18 nhiệm vụ và 48 chỉ tiêu.

      Như  vậy giữa HDI và MDG có sự tương đồng về  phương pháp luận, phương pháp đo đạc và  tính toán. Tuy nhiên, nội dung chi tiết của từng chỉ số có những khác biệt. HDI phản ánh những khía cạnh thiết yếu nhất của phát triển con người, của quan điểm nhân văn về phát triển con người là nhằm “mở rộng cơ hội lựa chọn và nâng cao năng lực lựa chọn cho con người” còn MDG là sự mở rộng hệ thống biến số- chỉ tiêu thành phần của HDI. Các chỉ tiêu thành phần của HDI thể hiện trực tiếp mục tiêu phát triển con người còn MDG, ngoài những chỉ tiêu như HDI, còn có nhiều chỉ tiêu mang tính phương tiện để thực hiện mục đích phát triển con người.

      Báo cáo về MDG năm 2002 của Liên Hợp Quốc tại Việt Nam đã chỉ rõ hơn những chênh lệch lớn về khía cạnh xã hội trong các chỉ tiêu phát triển con người ở tất cả 61 tỉnh/ thành nước ta. Tác giả so sánh, phân tích số liệu từ Báo cáo “Đưa các Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ đến với người dân” và Báo cáo phát triển con người Việt Nam 2001. Số liệu thu được cho thấy, có sự đảo hạng ở tất cả các tỉnh, đặc biệt, số tỉnh/ thành chênh lệch giữa HDI và MDG từ 10- 30 bậc trở lên đã tới 22/61 tỉnh (chiếm 1/3), trong đó số tỉnh tăng hạng là 12, số tỉnh giảm hạng là 10.

      Trên cơ sở phân tích đánh giá của Liên Hiệp Quốc tại Việt Nam về việc thực hiện MDG của nước ta cũng chỉ ra những bài học thành công và những thách thức cần giải quyết để đạt được những kết quả tiếp theo, tác giả đề xuất: việc nghiên cứu các MDG và có kế hoạch thực hiện các mục tiêu này theo hoàn cảnh mỗi địa phương của nước ta là việc làm cần thiết làm sâu sắc và cụ thể hơn cho các vấn đề về HDI; các tỉnh/ thành mạnh dạn bổ sung các chỉ tiêu phản ánh đặc thù của địa phương mình trên cơ sở các nguồn số liệu sẵn có và đặt kế hoạch triển khai bổ sung nếu thiếu hoặc chưa có. Chẳng hạn nhóm chỉ tiêu các địa phương nên cố gắng thống kê, theo dõi và đưa vào đo đạc khi tính  HDI và MDG: tỷ lệ gia đình văn hóa, làng (xã, phường, ấp) văn hóa; số năm học trung bình của toàn bộ dân số; số người nghiện hút ma túy, những vụ bạo lực, xâm hại tình dục trẻ em, những vụ bạo lực đối với phụ nữ.

      Có  thể nói, các chỉ báo từ HDI và MDG luôn là công cụ đắc lực giúp cho các nhà quản lý nhìn nhận được đúng tình hình và có các biện pháp hữu hiệu cho sự phát triển cộng đồng.

      Lê  Thu Hà lược thuật

The older news.............................