Giới thiệu bài: Nhà nước và sự phát triển con người trong quá trình Đổi mới ở Việt Nam// Bùi Tất Thắng/ Tạp chí Nghiên cứu Con người._Số 2 năm 2002

22/07/2010
Bài viết Nhà nước và sự phát triển con người trong quá trình Đổi mới ở Việt Nam của tác giả Bùi Tất Thắng được đăng trên Tạp chí Nghiên cứu Con người, số 2(2), 2002. Từ việc đặt vấn đề về cần xác định lại vai trò của Nhà nước trong nền kinh tế, tác giả cũng đặt ra yêu cầu cần tiếp tục đổi mới vì sự nghiệp phát triển con người.

Bài viết Nhà nước và sự phát triển con người trong quá trình Đổi mới ở Việt Nam của tác giả Bùi Tất Thắng được đăng trên Tạp chí Nghiên cứu Con người, số 2(2), 2002. Từ việc đặt vấn đề về cần xác định lại vai trò của Nhà nước trong nền kinh tế, tác giả cũng đặt ra yêu cầu cần tiếp tục đổi mới vì sự nghiệp phát triển con người.

Theo tác giả, ngày nay, ở khắp nơi, mối quan hệ giữa nhà nước và thị trường đang được xác định lại nhưng chưa có được cách hiểu thống nhất. Bản chất của đời sống kinh tế của xã hội hiện thực là hoạt động theo cơ chế thị trường và cho đến nay, chưa có hình thức kinh tế nào khác hợp lý hơn thay thế nó. Theo đó, vai trò của nhà nước đối với sự phát triển kinh tế xã hội không thể là sự tranh chấp với thị trường mà chính là làm cho thị trường hoạt động tốt hơn. Tác giả cho rằng không phải là đang có sự phân định lại vai trò giữa nhà nước và thị trường trong nền kinh tế, mà là sự định nghĩa lại, hiểu lại hay nhận thức lại cho đúng hơn vai trò của nhà nước và của thị trường trong quá trình phát triển kinh tế xã hội nhằm phát triển con người. Đối với sự phát triển con người, cùng với sự phát triển của thị trường, các cơ hội lựa chọn của con người càng mở rộng thì càng đòi hỏi nhà nước phải giữ vai trò quyết định hơn trong việc tạo lập một cơ chế đem lại cho mỗi cá nhân nhiều cơ hội được lựa chọn hơn.

Ở Việt Nam, giai đoạn đổi mới vừa qua đã đặt được một dấu mốc về phương hướng phát triển kinh tế - xã hội cũng như phát triển con người. Đó là sự phát triển của đời sống xã hội hiện thực, tức đời sống kinh tế mà con người là chủ thể của đời sống xã hội ấy. Đó chính là sự phát triển và dần hoàn thiện của kinh tế thị trường. Việc tiếp tục đổi mới cơ chế vì sự phát triển con người cần thiết phải có sự hỗ trợ tích cực cho việc mở rộng hơn nữa các cơ hội lựa chọn, trợ giúp nâng cao năng lực tiếp cận và thực hiện sự lựa chọn phát triển cho tất cả mọi người trong xã hội. Theo tác giả Bùi Tất Thắng, để làm được điều đó cần phải hướng tới các giải pháp trọng yếu nhất bao gồm:

Thứ nhất, thúc đẩy việc hình thành nền kinh tế thị trường hoạt động có hiệu quả. Để làm được điều này, chính phủ có một nhiệm vụ quan trọng, không chỉ là sửa chữa những thất bại của thị trường xảy ra một cách tự nhiên mà còn là giải tỏa những chướng ngại mà bản thân chính phủ (vô tình) đã tạo ra đối với một thị trường hiệu quả (để cho thị trường hoạt động hiệu quả).

Thứ hai, hỗ trợ phát triển con người và nâng cao năng lực xã hội. Các giải pháp cụ thể để thực hiện nhiệm vụ này là cần đặt lên hàng đầu việc xây dựng một chính sách sử dụng nhân lực hợp lý theo hướng thực sự trọng dụng nhân tài; hình thành một cơ chế hợp tác và cởi mở giữa các giới trong xã hội và xây dựng những hình mẫu con người “lý tưởng” phù hợp với điều kiện đặc thù của mỗi giới trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa của Việt Nam.

Thứ ba, tạo cơ hội cho sự phát triển công bằng. Do thị trường, về bản chất, là có xu hướng biến sự không công bằng tự nhiên thành sự bất công, sự không công bằng mang tính xã hội. Do đó, cần phải có sự can thiệp của chính phủ để giảm thiểu điều này, đảm bảo tăng trưởng kinh tế gn liền với việc đảm bảo sự tiến bộ và công bằng xã hội. Trong đó, tiến bộ xã hội được xác định thông qua một loạt chỉ số trong đó có chỉ số phát triển con người HDI. Còn công bằng xã hội trước hết là sự bình đẳng trong cơ hội tiếp cận và tham gia của mọi tầng lớp dân chúng vào quá trình phát triển và được hưởng thành quả tương ứng với khả năng của họ.

                                                                                                                                                                                                                                              Vũ Thị Thanh lược thuật

The older news.............................