Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam nghiệm thu nhiệm vụ khoa học cấp Bộ: “Tăng cường giải pháp liên kết vùng trong phát triển bền vững du lịch di sản thế giới vùng Đồng bằng sông Hồng”
Sáng 17/11/2026, tại số 1 Liễu Giai, Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức phiên họp Hội đồng nghiệm thu cấp Bộ đối với nhiệm vụ khoa học và công nghệ “Tăng cường giải pháp liên kết vùng trong phát triển bền vững du lịch di sản thế giới vùng Đồng bằng sông Hồng”, mã số KHXH/NV/2025-39. Nhiệm vụ do TS. Trần Thị Tuyết chủ nhiệm; Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững là đơn vị chủ trì.
Hội đồng do GS.TS. Lê Văn
Lợi làm Chủ tịch, PGS.TS. Nguyễn Tài Đông làm Phó Chủ tịch. Hai ủy viên phản
biện là GS.TS. Trương Quang Hải và PGS.TS. Nguyễn An Thịnh; các ủy viên khác
gồm PGS.TS. Bùi Quang Tuấn, TS. Phạm Lê Thảo và TS. Nguyễn Song Tùng. Hội đồng
đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, mức độ đáp ứng yêu cầu khoa học và khả
năng ứng dụng các kiến nghị vào quản lý liên kết vùng trong phát triển du lịch
di sản thế giới tại Đồng bằng sông Hồng.
Báo cáo của Chủ nhiệm
nhiệm vụ
Trình bày trước Hội đồng,
TS. Trần Thị Tuyết nhấn mạnh di sản thế giới (DSTG) vừa là tài sản có giá trị
toàn cầu, vừa có thể trở thành hạt nhân tổ chức không gian phát triển du lịch
bền vững. Đồng bằng sông Hồng (ĐBSH) có 4 trong tổng số 9 DSTG của cả nước, đại
diện cho đầy đủ các loại hình. Tuy nhiên, hoạt động khai thác du lịch vẫn chủ
yếu giới hạn trong địa bàn hành chính từng địa phương. Tình trạng này khiến sản
phẩm phân mảnh, trùng lặp và làm gia tăng áp lực bảo tồn tại khu vực lõi. Vì
vậy, tăng cường liên kết vùng là yêu cầu cấp thiết để phát huy lợi thế cạnh
tranh và bảo vệ tính toàn vẹn của di sản.

TS. Trần Thị Tuyết, Chủ nhiệm nhiệm vụ, trình bày kết quả nghiên cứu và kiến nghị
tại phiên nghiệm thu.
Nhóm nghiên cứu kết hợp
phân tích không gian bằng hệ thống thông tin địa lý (GIS), thu thập dữ liệu thứ
cấp và khảo sát thực địa tại Quảng Ninh, Ninh Bình. Khảo sát gồm 50 phiếu dành
cho cán bộ quản lý các cấp và 7 cuộc thảo luận nhóm với chuyên gia, cán bộ,
người dân địa phương. Từ kết quả nghiên cứu, TS. Trần Thị Tuyết nêu ba phát
hiện chính:
Thứ nhất, các địa phương có di sản ghi nhận mức tăng trưởng đáng kể về
lượng khách và doanh thu, góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương. Dù vậy, liên
kết vùng vẫn ở giai đoạn đầu và chủ yếu dựa trên sự tự nguyện. Hoạt động phối
hợp còn rời rạc, chưa hình thành cơ chế vận hành ổn định hoặc thiết chế điều
phối chung đủ mạnh.
Thứ hai, vẫn còn khoảng cách giữa
định hướng quy hoạch và năng lực thực thi liên kết. Việc quản lý, tổ chức khai
thác chủ yếu theo địa giới hành chính, chưa theo mô hình quản trị mạng
lưới không gian chức năng. Vì vậy, việc phối hợp xây dựng sản phẩm, điều tiết
dòng khách, kiểm soát sức chứa và chia sẻ dữ liệu liên vùng chưa đồng bộ, hiệu
quả.
Thứ ba, hiệu quả liên kết vùng phụ thuộc vào việc hình thành chuỗi sản
phẩm bổ trợ và cơ chế chia sẻ lợi ích rõ ràng. Các địa phương cần chuyển từ tư
duy “một điểm đến” sang “một hành trình, nhiều điểm đến”; đồng thời phối hợp
đầu tư hạ tầng, đào tạo nhân lực, xúc tiến và quảng bá dưới một thương hiệu
chung, chẳng hạn “Miền Di sản sông Hồng”.
Nhóm nghiên cứu cũng chỉ ra
một số điểm nghẽn: chính sách định hướng chưa gắn chặt với việc tổ chức thực
hiện tại địa phương; thiếu cơ chế điều phối liên vùng có cơ sở pháp lý và thẩm
quyền phân bổ nguồn lực; lợi ích từ du lịch chưa được chia sẻ đồng đều; việc
quản lý sức chứa để bảo vệ Giá trị nổi bật toàn cầu (OUV) còn bị hạn chế bởi tư
duy quản lý cục bộ.
Ý kiến phản biện và góp
ý của Hội đồng
GS.TS. Trương Quang Hải, Ủy
viên phản biện 1, đánh giá cao khung phân tích, tư liệu và giá trị thực tiễn
của nhiệm vụ. Phản biện đề nghị thống nhất cách đo lường mức độ liên kết (báo
cáo hiện có chỗ nêu 15, chỗ nêu 16 tiêu chí), rà soát các số liệu so sánh khác
phạm vi hoặc thời kỳ, bổ sung bằng chứng về kết quả phát triển bền vững, đồng
thời cụ thể hóa mô hình điều phối và đồng bộ báo cáo, số liệu, thuật ngữ.
PGS.TS. Nguyễn An Thịnh, Ủy
viên phản biện 2, nhận xét nhiệm vụ có tính cấp thiết, hoàn thành đủ sản phẩm
theo yêu cầu và sử dụng phương pháp phù hợp.
TS. Nguyễn Song Tùng đánh
giá cách tiếp cận và phương pháp nhìn chung phù hợp. Ý kiến đề nghị làm rõ phạm
vi, đối tượng và cách chọn mẫu; lưu ý 50
phiếu tại 2/6 địa phương chưa đủ
tính đại diện. Báo cáo cần rà soát số liệu du lịch, lược bỏ nội dung
chưa gắn trực tiếp với liên kết vùng, đồng thời xác định rõ đơn vị chủ trì, đơn
vị phối hợp, nguồn lực và lộ trình cho từng giải pháp.
TS. Phạm Lê Thảo ghi nhận
hồ sơ đầy đủ, cơ sở lý luận khá tốt; đồng thời đề nghị chỉnh sửa bố cục báo
cáo, mục tiêu và đối tượng nghiên cứu; bảo đảm sự nhất quán giữa lý luận về du
lịch nói chung với du lịch di sản; rà soát thang điểm, hướng dẫn đánh giá, nội
dung đánh giá phát triển bền vững, bản đồ và danh mục tài liệu tham khảo.
Kết luận của Chủ tịch
Hội đồng
Kết luận phiên họp, GS.TS.
Lê Văn Lợi, Chủ tịch Hội đồng, đánh giá cao sự đầu tư công phu, nghiêm túc của
Chủ nhiệm và nhóm thực hiện. Chủ tịch nhận định nhiệm vụ có kết quả nghiên cứu
rõ ràng, đáng tin cậy, cùng hệ thống tư liệu và phân tích phong phú; đồng thời
bổ sung luận cứ khoa học, bằng chứng thực tiễn về liên kết vùng trong phát
triển bền vững du lịch di sản thế giới.
Chủ tịch Hội đồng đề nghị
nhóm nghiên cứu tiếp thu tối đa ý kiến của các phản biện và thành viên Hội
đồng; cập nhật, bổ sung căn cứ pháp lý, trong đó có các Nghị quyết 26, 27 và
80, đồng thời làm rõ khoảng trống chính sách. Báo cáo cần xác định đầu mối điều
phối liên vùng, làm rõ nội hàm “phát triển bền vững du lịch di sản” và cụ thể
hóa yêu cầu “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ nguồn lực, rõ lộ trình, rõ trách
nhiệm và rõ thẩm quyền.
Tiếp thu kết luận của Chủ
tịch Hội đồng, nhóm nghiên cứu cho biết sẽ chỉnh lý báo cáo tổng hợp, hoàn
thiện báo cáo tư vấn và kiến nghị chính sách để gửi Chính phủ, Bộ Văn hóa, Thể
thao và Du lịch. Các tài liệu này sẽ làm cơ sở tham khảo cho việc hoàn thiện cơ
chế tăng cường liên kết vùng trong phát triển du lịch di sản.
Hội đồng thống nhất nhiệm
vụ đáp ứng yêu cầu nghiệm thu cấp Bộ, với điểm số 83,7/100. Kết quả đặt di sản
thế giới ở vị trí hạt nhân kết nối không gian du lịch vùng Đồng bằng sông Hồng,
đồng thời gợi mở hướng xây dựng cơ chế liên kết có tổ chức và bền vững. Theo
đó, các địa phương có thể phối hợp thông qua thiết chế quản trị mạng lưới để
chia sẻ dữ liệu, đồng bộ quy hoạch, điều tiết dòng khách và hài hòa lợi ích,
qua đó góp phần bảo tồn tính toàn vẹn của di sản.
Nguồn tin và ảnh: Ban chủ
nhiệm nhiệm vụ
Viện Địa lý nhân văn và Phát
triển bền vững