Hội đồng được thành lập theo Quyết định số 304-QĐ/VDLNVPTBV ngày 23/10/2026 của Viện trưởng Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững. TS. Đỗ Tá Khanh làm Chủ tịch Hội đồng. Các thành viên gồm: TS. Nguyễn Đình Tuấn, Phản biện 1; TS. Nguyễn Thị Bích Nguyệt, Phản biện 2; TS. Phạm Thị Thu Phương và TS. Lê Thị Thu Hiền, Ủy viên Hội đồng; ThS. Đặng Thị Giang, Phòng Hành chính – Tổng hợp, Thư ký hành chính.

Làm rõ mối quan hệ giữa sinh kế và sử dụng không gian công cộng

Nhiệm vụ nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về sinh kế của lao động phi chính thức tại không gian công cộng, phân tích thực trạng hoạt động sinh kế của các nhóm lao động và đề xuất giải pháp vừa bảo đảm sinh kế, vừa nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng không gian công cộng ở Hà Nội.

Không gian công cộng đô thị không chỉ là nơi phục vụ các hoạt động giao tiếp, vui chơi và sinh hoạt cộng đồng mà còn là địa điểm tạo việc làm, tiếp cận khách hàng và duy trì các mối quan hệ xã hội của một bộ phận lao động phi chính thức. Tuy nhiên, việc sử dụng không gian này cho mục đích sinh kế cũng đặt ra những vấn đề liên quan đến trật tự đô thị, an toàn, khả năng tiếp cận và sự cạnh tranh giữa các chủ thể sử dụng không gian.

Từ thực tiễn đó, nhiệm vụ vận dụng cách tiếp cận liên ngành, kết hợp lý thuyết cấu trúc – chức năng, lý thuyết lựa chọn hợp lý và lý thuyết sinh thái học đô thị để phân tích hoạt động sinh kế. Khung sinh kế bền vững cũng được sử dụng nhằm xem xét các nguồn lực, chiến lược sinh kế, những khó khăn và khả năng thích ứng của người lao động trong điều kiện đô thị.

Về phương pháp, nhóm nghiên cứu kết hợp khảo sát bằng bảng hỏi, phỏng vấn sâu và phân tích tài liệu. Nghiên cứu thực nghiệm được triển khai chủ yếu tại phường Thanh Xuân, với 119 người lao động tham gia khảo sát và 15 phỏng vấn sâu được sử dụng để bổ sung, làm rõ các kết quả định lượng.

Thông qua việc phân tích các đặc điểm nghề nghiệp, điều kiện sống, thu nhập, cách thức sử dụng địa điểm làm việc và nhận thức về rủi ro, nghiên cứu bước đầu làm rõ sự khác biệt giữa các nhóm lao động trong việc tổ chức sinh kế và tiếp cận không gian công cộng. Kết quả cho thấy địa điểm hoạt động, mạng lưới xã hội, nguồn lực sẵn có và khả năng thích nghi có vai trò quan trọng đối với việc duy trì hoạt động sinh kế.

Đề xuất giải pháp quản lý không gian công cộng gắn với bảo đảm sinh kế

Trên cơ sở đó, nhóm nghiên cứu đề xuất phân loại không gian công cộng theo chức năng và điều kiện sử dụng; tổ chức hoạt động sinh kế phù hợp với đặc điểm của từng nhóm nghề; tăng cường quản lý dựa trên dữ liệu địa bàn; đồng thời đẩy mạnh phối hợp liên ngành và tham vấn cộng đồng trong quá trình quản lý, sử dụng không gian.

Nhiệm vụ cũng gợi mở mô hình “không gian công cộng đa chức năng có điều kiện”, hướng tới hài hòa giữa yêu cầu bảo đảm trật tự đô thị với nhu cầu duy trì sinh kế của người lao động. Việc triển khai các giải pháp cần gắn với điều kiện cụ thể của từng địa điểm, xác định rõ đối tượng áp dụng, trách nhiệm thực hiện, nguồn lực và các chỉ số theo dõi, đánh giá.

Kết luận Hội đồng

Các ý kiến đánh giá ghi nhận nhiệm vụ đã triển khai ba nội dung chính theo thuyết minh được phê duyệt, gồm hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích thực trạng sinh kế và đề xuất giải pháp gắn bảo đảm sinh kế với quản lý không gian công cộng. Việc kết hợp dữ liệu khảo sát với tư liệu phỏng vấn sâu góp phần làm rõ đặc điểm, nguồn lực và những khó khăn trong tổ chức sinh kế của các nhóm lao động phi chính thức.

Hội đồng đồng thời đề nghị nhóm nghiên cứu tiếp tục hoàn thiện báo cáo. Các khuyến nghị chính sách cần được liên kết chặt chẽ hơn với những phát hiện thực nghiệm, đồng thời làm rõ địa điểm áp dụng, đối tượng thụ hưởng, nguồn lực và điều kiện tổ chức thực hiện.

Về sản phẩm khoa học, nhiệm vụ đã có một bài viết liên quan trực tiếp đến hướng nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Kinh tế Châu Á – Thái Bình Dương, số 1 (716), tháng 9/2026, với nội dung về quản lý không gian công cộng tại Hà Nội và các khuyến nghị chính sách nhằm hài hòa giữa bảo đảm trật tự đô thị và sinh kế của người dân.

Sau khi xem xét báo cáo và các sản phẩm nghiên cứu, Hội đồng thống nhất xếp loại Khá đối với nhiệm vụ “Sinh kế của lao động phi chính thức tại không gian công cộng ở Hà Nội”, mã số ĐLNV&PTBV/NV/2026-11.

Kết quả nghiên cứu bổ sung bằng chứng thực nghiệm về hoạt động sinh kế của các nhóm lao động phi chính thức tại không gian công cộng, đồng thời cung cấp cơ sở tham khảo cho việc nghiên cứu, hoàn thiện chính sách quản lý không gian đô thị theo hướng hài hòa giữa yêu cầu quản lý và nhu cầu sinh kế. Nhóm nghiên cứu sẽ tiếp tục chỉnh sửa, hoàn thiện báo cáo và các sản phẩm theo ý kiến của Hội đồng.

Lương Thùy Dương – Chủ nhiệm nhiệm vụ