Tác giả: ThS. Cao Thị Thanh Nga

                                                                          Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững

Sáng 25/3/2026, tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế (số 11 Lê Hồng Phong, Ba Đình, Hà Nội), Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới (thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) tổ chức Diễn đàn Kinh tế Việt Nam với chủ đề “Mô hình phát triển dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”. Sự kiện thu hút sự tham dự của lãnh đạo các cơ quan Đảng, Nhà nước, đại diện các bộ, ngành Trung ương, cùng đông đảo chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, đại diện doanh nghiệp và cơ quan báo chí.

Diễn đàn Kinh tế Việt Nam là hoạt động khoa học thường niên của Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới, nhằm tạo dựng không gian trao đổi học thuật gắn với thực tiễn hoạch định chính sách. Thông qua các hoạt động thảo luận và tham luận chuyên sâu, diễn đàn hướng tới mục tiêu kết nối nghiên cứu với thực tiễn phát triển, gắn kết tri thức khoa học với quá trình xây dựng chính sách, đồng thời thúc đẩy sự tham gia của các chủ thể phát triển trong việc giải quyết những vấn đề lớn của nền kinh tế đất nước.

Phát biểu khai mạc, PGS.TS. Nguyễn Đức Minh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, nhấn mạnh trong bối cảnh kinh tế thế giới đang chuyển dịch mạnh mẽ dưới tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, việc đổi mới mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là yêu cầu cấp thiết nhằm tạo ra động lực mới cho phát triển kinh tế Việt Nam.

Tại diễn đàn, nhiều tham luận của các chuyên gia trong lĩnh vực kinh tế, công nghệ và chuyển đổi số đã được trình bày. Các ý kiến tập trung phân tích những xu hướng phát triển mới của kinh tế thế giới, kinh nghiệm quốc tế trong xây dựng mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức và công nghệ, đồng thời đánh giá thực trạng mô hình phát triển của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Trên cơ sở đó, các chuyên gia đề xuất một số trụ cột quan trọng cho mô hình phát triển mới của Việt Nam. Trong đó, việc hoàn thiện thể chế phát triển hiện đại được xem là nền tảng quan trọng nhằm khơi thông nguồn lực cho nền kinh tế. Song song với đó là thúc đẩy mạnh mẽ khoa học công nghệ, phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và xây dựng hệ thống hạ tầng dữ liệu số đồng bộ.

Nhiều ý kiến tại diễn đàn cho rằng, mô hình phát triển mới của Việt Nam cần được xây dựng trên nền tảng thể chế hiện đại, khoa học công nghệ tiên tiến, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động và nguồn nhân lực chất lượng cao. Bên cạnh đó, cần phát triển hệ thống hạ tầng và dữ liệu số thống nhất, đồng bộ, dùng chung, bảo đảm các tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống”, qua đó từng bước hình thành thị trường dữ liệu, thúc đẩy phát triển kinh tế dữ liệu trong thời gian tới. Các chuyên gia cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc định hình chiến lược lựa chọn và đầu tư có trọng tâm vào các công nghệ chiến lược gắn với các ngành sản xuất và công nghiệp trọng điểm của Việt Nam. Đây được xem là yếu tố quan trọng để đạt mục tiêu tăng trưởng cao trong giai đoạn tới, đồng thời bảo đảm năng lực tự chủ chiến lược về công nghệ của quốc gia.

Bên cạnh đó, nhiều đại biểu đề cao vai trò của khu vực doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực kinh tế tư nhân, trong việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu. Các ý kiến cũng cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện môi trường pháp lý cho đổi mới sáng tạo, kinh tế dữ liệu và các mô hình kinh doanh mới; đồng thời tăng cường liên kết giữa Nhà nước - viện nghiên cứu - trường đại học - doanh nghiệp nhằm nâng cao năng lực tiếp nhận, làm chủ và phát triển công nghệ.

Ngoài ra, một số tham luận cũng đề cập đến yêu cầu tăng cường đầu tư cho công nghiệp văn hóa và phát triển kinh tế di sản, qua đó khai thác hiệu quả các giá trị văn hóa - di sản như một nguồn lực quan trọng cho phát triển kinh tế. Việc phát huy các giá trị văn hóa được kỳ vọng sẽ góp phần xây dựng sức mạnh mềm quốc gia trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Các đại biểu tham dự diễn đàn thống nhất nhận định, để hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh và bền vững trong thời gian tới, Việt Nam cần có cách tiếp cận mới trong việc xây dựng mô hình phát triển quốc gia theo hướng xuyên suốt và đồng bộ. Trong đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần được xác định là trụ cột cốt lõi của tăng trưởng. Đồng thời, cần bảo đảm sự kết nối chặt chẽ giữa cải cách thể chế, phát triển nguồn nhân lực, xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng hiện đại, thúc đẩy liên kết vùng và phát huy vai trò của các chủ thể kinh tế, đặc biệt là cộng đồng doanh nghiệp.

Cùng với các yếu tố kinh tế và công nghệ, nhiều ý kiến cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đầu tư tương xứng cho lĩnh vực văn hóa, di sản và bảo vệ môi trường sinh thái, coi đây là những nền tảng quan trọng bảo đảm phát triển bền vững.

Diễn đàn cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận, đồng thời chuyển hóa các kết quả nghiên cứu khoa học thành những đề xuất chính sách có tính khả thi cao, phục vụ trực tiếp cho công tác lãnh đạo, chỉ đạo và điều hành phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Theo Ban Tổ chức, toàn bộ ý kiến thảo luận và khuyến nghị của các chuyên gia tại diễn đàn sẽ được tổng hợp thành báo cáo kiến nghị chính sách gửi tới các cơ quan có thẩm quyền. Những đề xuất này được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực quan trọng, tạo nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững của Việt Nam trong thời gian tới.