Vũ Thị Chanh

Phòng Phát triển Vùng và địa phương

Trong quá trình triển khai nghiên cứu luận án “Phát triển nông nghiệp tuần hoàn: Trường hợp tỉnh Nam Định”, mô hình trang trại chăn nuôi lợn theo hướng tuần hoàn của hợp tác xã (HTX) Hiền Thục tại xã Minh Thái, tỉnh Ninh Bình (tỉnh Nam Định cũ)  được lựa chọn là một trong những mô hình tiêu biểu để khảo sát, đánh giá thực tiễn phát triển nông nghiệp tuần hoàn trên địa bàn tỉnh.

Cán bộ nghiên cứu Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững làm việc với Chi cục chăn nuôi của tỉnh Nam Định cũ

Với hơn 26 năm gắn bó với nghề chăn nuôi lợn, trang trại Hiền Thục đã lựa chọn hướng phát triển hữu cơ khép kín, kết hợp hài hòa giữa chăn nuôi, trồng trọt và chế biến thực phẩm. Trên diện tích khoảng 8.000 m², trang trại bố trí 2.000 m² để trồng cây dược liệu, phần còn lại dành cho chăn nuôi lợn, trồng bưởi, hoa hồng và nhiều loại cây ăn quả khác.

Trang trại chăn nuôi lợn của HTX Hiền Thục (Ảnh HTX cung cấp)

Điểm đặc biệt của mô hình là toàn bộ quy trình sản xuất đều hướng tới tiêu chuẩn an toàn sinh học và VietGAP. Từ khâu sản xuất con giống, phối trộn thức ăn đến giết mổ, chế biến đều được thực hiện khép kín ngay tại trang trại. Thức ăn cho lợn được chế biến từ các nguyên liệu tự nhiên như cá khô, đậu tương rang, cám gạo, ngô sấy, tấm gạo, bỗng rượu kết hợp chế phẩm sinh học EM và nhiều loại thảo dược như thảo quả, kim ngân, quế chi, hoàng đẳng sâm… Qua đó giúp vật nuôi phát triển khỏe mạnh, hạn chế sử dụng kháng sinh và chất tăng trọng.

Nguyên liệu tự nhiên xay cám cho lợn của HTX (Ảnh tác giả thực hiện)

Một trong những điểm nổi bật nhất của mô hình Hiền Thục là khả năng xử lý và tái sử dụng hiệu quả chất thải chăn nuôi. Trang trại đã ứng dụng công nghệ xử lý nước thải phân tán DEWATS do Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam nghiên cứu, kết hợp hệ thống bể tự hoại, hầm biogas, bể lọc kỵ khí và bãi lọc trồng cây. Sau xử lý, nguồn nước đạt tiêu chuẩn môi trường và có thể tái sử dụng phục vụ vệ sinh chuồng trại và vật nuôi. Ngoài ra, trang trại còn xây dựng hệ thống ủ phân compost từ phân lợn kết hợp với trấu, rơm rạ, lá cây và các phụ phẩm nông nghiệp khác. Sau khoảng 45 ngày ủ, nguồn phân hữu cơ này tiếp tục được sử dụng để bón cho cây trồng trong trang trại, góp phần giảm đáng kể lượng phân hóa học sử dụng trong sản xuất.

Vườn dược liệu và vườn trồng bưởi của HTX ( Ảnh tác giả thực hiện)

Không chỉ cung cấp thịt lợn tươi, thịt mát, trang trại còn chế biến nhiều sản phẩm có giá trị gia tăng cao như ruốc, xúc xích, giò lụa, giò xào, chả, mọc… Các sản phẩm được giới thiệu và tiêu thụ thông qua cửa hàng tại địa phương cùng hệ thống liên kết với các chuỗi thực phẩm sạch và bếp ăn tập thể trong và ngoài tỉnh. Song song với chăn nuôi, trang trại còn phát triển mô hình kinh tế tổng hợp với ao cá, cây ăn quả, cây dược liệu, hoa hồng cổ và phong lan. Đặc biệt, các sản phẩm như nước hoa hồng và nụ hồng sấy khô đang được người tiêu dùng tin tưởng lựa chọn. Trung bình mỗi năm, trang trại thu thêm khoảng 2–3 tấn cá cùng nhiều loại rau củ, trái cây theo mùa vụ.

Một số sản phẩm của HTX Hiền Thục (Ảnh HTX cung cấp)

Nhờ áp dụng mô hình chăn nuôi hữu cơ tuần hoàn, giá bán thịt lợn và các sản phẩm chế biến của trang trại hiện cao hơn khoảng 20% so với sản phẩm chăn nuôi truyền thống. Đây được xem là hướng đi hiệu quả trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến thực phẩm sạch và sản xuất nông nghiệp bền vững.

Tuy nhiên, mô hình vẫn còn gặp một số khó khăn như quỹ đất hạn chế do nằm trong khu dân cư, khó mở rộng quy mô sản xuất. Các chương trình tín dụng dành riêng cho nông nghiệp tuần hoàn còn hạn chế. Bên cạnh đó, đất đai không thể dùng làm tài sản thế chấp khiến HTX gặp nhiều trở ngại trong tiếp cận nguồn vốn vay. Bên cạnh đó, chăn nuôi lợn vẫn tiềm ẩn nguy cơ dịch bệnh, đòi hỏi người chăn nuôi phải thường xuyên nâng cao kỹ thuật và tăng cường các biện pháp an toàn sinh học.

Với những kết quả đạt được, trang trại lợn hữu cơ Hiền Thục không chỉ là mô hình tiêu biểu của tỉnh Ninh Bình mà còn là minh chứng rõ nét cho hướng phát triển nông nghiệp tuần hoàn, thân thiện môi trường và nâng cao giá trị kinh tế trong xây dựng nông thôn mới hiện nay.