Sáng ngày 9/10/2026, Phòng Địa lý văn hóa – xã hội và Phát triển bền vững, Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững đã tổ chức Tọa đàm khoa học báo cáo kết quả nghiên cứu nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp Cơ sở “Xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa địa phương tại xã Lương Sơn, tỉnh Phú Thọ” do ThS.NCVC. Đinh Trọng Thu làm chủ nhiệm.

Tham dự Tọa đàm có Lãnh đạo phòng và các chuyên gia, nhà khoa học trong Viện cùng toàn thể thành viên nhóm nghiên cứu. TS. Trần Thị Tuyết, trưởng phòng nghiên cứu Địa lý nhân văn hóa – xã hội và Phát triển bền vững chủ trì Tọa đàm.

Thay mặt nhóm nghiên cứu, ThS.NCVC. Đinh Trọng Thu, chủ nhiệm nhiệm vụ đã trình bày báo cáo kết quả nghiên cứu với các nội dung chính: tính cấp thiết, mục tiêu và phương pháp nghiên cứu; cơ sở lý luận, thực trạng xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa tại xã Lương Sơn, tỉnh Phú Thọ, từ đó đưa ra các định hướng và đề xuất giải pháp .

Chủ nhiệm nhiệm vụ. ThS.NCVC. Đinh Trọng Thu trình bày kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu chính: nhận diện, kiểm kê và hệ thống hóa các giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể trên địa bàn xã Lương Sơn, tỉnh Phú Thọ. Trong đó, xác định 11 di tích, gồm 1 di tích cấp quốc gia, 5 di tích cấp tỉnh và 5 di tích thuộc danh mục bảo vệ; đồng thời ghi nhận các giá trị văn hóa đặc trưng của cộng đồng người Mường như Mo Mường, cồng chiêng, dân ca, lễ hội, tín ngưỡng và tri thức truyền thống. Đồng thời, xây dựng cấu trúc cơ sở dữ liệu văn hóa trên nền tảng GIS, tích hợp dữ liệu không gian và dữ liệu thuộc tính, phục vụ lưu trữ, quản lý, tra cứu và cập nhật thông tin di sản. Thông qua phân tích không gian, nghiên cứu xác định được đặc điểm phân bố di sản theo cụm, tuyến và điểm; nhận diện các khu vực chịu áp lực từ phát triển công nghiệp, những vùng cần khảo sát bổ sung và các di tích chưa được kết nối trong mạng lưới du lịch. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đề xuất 3 tuyến tham quan văn hóa gắn với các giá trị lịch sử cách mạng, tín ngưỡng và khảo cổ. Kết quả nghiên cứu góp phần tạo lập nền tảng dữ liệu số phục vụ quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa địa phương, đồng thời hỗ trợ phát triển du lịch văn hóa và kinh tế – xã hội theo hướng bền vững.

Nhóm nghiên cứu đã đề xuất các giải pháp: Thứ nhất, hoàn thiện cơ chế quản lý và vận hành cơ sở dữ liệu văn hóa; Thứ hai, đẩy mạnh số hóa và chuẩn hóa dữ liệu văn hóa. Ưu tiên hoàn thiện hồ sơ số của 11 di tích, thống nhất mã định danh, hệ tọa độ và thông tin địa danh trước, sau sáp nhập; từng bước mở rộng cơ sở dữ liệu đối với lễ hội, nghệ nhân, nghề truyền thống và các giá trị văn hóa phi vật thể; Thứ ba, tăng cường ứng dụng công nghệ và phát triển nguồn nhân lực. Từng bước triển khai GIS, WebGIS, bản đồ số và mã QR phục vụ tra cứu, quảng bá di sản; đồng thời đào tạo, bồi dưỡng năng lực quản lý, cập nhật và khai thác dữ liệu cho cán bộ địa phương; Thứ tư, phát huy vai trò cộng đồng và gắn bảo tồn với phát triển du lịch bền vững. Khuyến khích nghệ nhân, người dân và các tổ chức tham gia cung cấp, kiểm chứng và bảo vệ dữ liệu văn hóa; khai thác hợp lý các tuyến du lịch, bảo đảm gìn giữ bản sắc và quyền lợi của cộng đồng; Thứ năm, bảo đảm nguồn lực và khả năng duy trì lâu dài. Bố trí kinh phí thường xuyên cho cập nhật, bảo mật và vận hành hệ thống; từng bước kết nối cơ sở dữ liệu văn hóa cấp xã với hệ thống dữ liệu cấp tỉnh và quốc gia.

Sau phần trình bày của chủ nhiệm nhiệm vụ, các đại biểu đã trao đổi sôi nổi, thẳng thắn với nhiều ý kiến góp ý có giá trị, các ý kiến tập trung làm rõ tính thực tiễn, khả năng ứng dụng và tính bền vững của cơ sở dữ liệu phục vụ bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa địa phương tại xã Lương Sơn, tỉnh Phú Thọ. Các vấn đề cần quan tâm gồm: tính đầy đủ và chính xác của dữ liệu di sản; việc chuẩn hóa thông tin địa danh, ranh giới hành chính sau sáp nhập; khả năng tích hợp dữ liệu không gian và dữ liệu thuộc tính trên nền tảng GIS; cơ chế quản lý, cập nhật và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan liên quan. Bên cạnh đó, cần chú trọng vai trò của cộng đồng, đặc biệt là các nghệ nhân và người am hiểu văn hóa bản địa, trong việc cung cấp, kiểm chứng và bảo vệ thông tin di sản. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu cũng cần phù hợp với điều kiện nhân lực, kinh phí và hạ tầng công nghệ của địa phương, đồng thời gắn với hoạt động giáo dục truyền thống, quảng bá văn hóa và phát triển du lịch bền vững. Đây là những nội dung cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả ứng dụng trong thực tiễn.

Toàn cảnh thảo luận tại Tọa đàm

Thay mặt nhóm nghiên cứu, ThS.NCVC. Đinh Trọng Thu trân trọng cảm ơn và tiếp thu đầy đủ các ý kiến góp ý của các đại biểu; đồng thời cho biết nhóm sẽ tiếp thu, chỉnh sửa các nội dung trong thời gian tới nhằm đáp ứng đầy đủ các yêu cầu khoa học và thực tiễn đặt ra.

Phát biểu kết luận, TS. Trần Thị Tuyết đánh giá cao nỗ lực của nhóm nghiên cứu và chất lượng các ý kiến trao đổi tại Tọa đàm. Chủ trì Tọa đàm đề nghị chủ nhiệm cùng thành viên nghiêm túc tiếp thu, rà soát và bổ sung để hoàn thiện báo cáo tổng hợp, bảo đảm kết quả nghiên cứu có giá trị khoa học và khả năng ứng dụng cao.

Tọa đàm đã diễn ra trong không khí trao đổi khoa học cởi mở và kết thúc thành công tốt đẹp.