Chiều ngày 29/9/2026, tại Hội trường 1B, số 176 Thái Hà, Hà Nội, Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu và Tư vấn về Phát triển, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Thực trạng nguồn vốn xã hội phục vụ phát triển đất nước hiện nay”. Hội thảo thuộc khuôn khổ Đề tài khoa học xã hội và nhân văn cấp quốc gia “Nghiên cứu, phát huy nguồn vốn xã hội phục vụ phát triển đất nước trong giai đoạn mới”, mã số KX.03.06/21-30.

Tham dự Hội thảo có các nhà khoa học, chuyên gia, nhà nghiên cứu, giảng viên đến từ các viện nghiên cứu, trường đại học cùng cán bộ nghiên cứu trong và ngoài Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam. Hội thảo là diễn đàn trao đổi học thuật nhằm làm rõ thực trạng, vai trò và khả năng phát huy nguồn vốn xã hội trong quá trình phát triển đất nước hiện nay.

TS. Phạm Thị Trầm, Phó Viện trưởng Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững phát biểu khai mạc Hội thảo

Phát biểu khai mạc Hội thảo, TS. Phạm Thị Trầm, Phó Viện trưởng Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững, nhấn mạnh vốn xã hội được nhìn nhận như nguồn lực vô hình, nguồn lực chiến lược, có vai trò tích cực thúc đẩy phát triển đối với từng cá nhân, tổ chức và quốc gia. Khác với vốn vật chất và vốn con người, vốn xã hội tồn tại trong cấu trúc các quan hệ xã hội, đồng thời có khả năng hỗ trợ huy động, kết nối và sử dụng hiệu quả các nguồn lực khác.

Từ góc độ Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững, vốn xã hội cần được xem xét trong mối quan hệ với con người, cộng đồng và không gian phát triển. Các mạng lưới xã hội được hình thành trong những điều kiện kinh tế, văn hóa, thể chế và không gian khác nhau, do đó khả năng hình thành và phát huy vốn xã hội cũng có sự khác biệt giữa các nhóm dân cư, địa bàn và cộng đồng. Đây là vấn đề có ý nghĩa đối với nghiên cứu đô thị, di cư, sinh kế, phát triển cộng đồng, vùng dân tộc thiểu số và sự tham gia của người dân trong thực hiện chính sách.

Các diễn giả trình bày bài tham luận tại Hội thảo

Tại Hội thảo, Ban Tổ chức đã lựa chọn 05 tham luận trong số các bài tham luận gửi đến để trình bày và trao đổi trực tiếp. Các tham luận tập trung vào những khía cạnh khác nhau của vốn xã hội, từ phương diện lý luận, chính sách đến các nghiên cứu thực nghiệm tại những nhóm xã hội và không gian cụ thể.

Mở đầu là tham luận “Nguồn vốn xã hội phục vụ phát triển đất nước ở Việt Nam” do TS. Trần Thị Thu Hương trình bày, tập trung vào vấn đề nguồn vốn xã hội trong quá trình phát triển đất nước. Tiếp đó, ThS. Nguyễn Xuân An trình bày tham luận “Từ cơ hội tham gia đến hành động tập thể: các điều kiện phát huy vốn xã hội cộng đồng trong thực thi chính sách”, góp phần làm rõ các điều kiện để chuyển hóa sự tham gia của cộng đồng thành hành động tập thể trong thực thi chính sách.

Một nội dung nghiên cứu có tính thực tiễn cao được trình bày tại Hội thảo là tham luận “Gia đình, dòng họ và cộng đồng trong huy động vốn xã hội gắn kết phục vụ phát triển kinh tế của người Ê đê và M’nông tại Đắk Lắk” của ThS. Lê Thị Hồng Gái và ThS. Phan Quang Trung. Tham luận tiếp cận nguồn vốn xã hội từ các quan hệ gia đình, dòng họ và cộng đồng gắn với phát triển kinh tế của các nhóm dân tộc tại địa bàn nghiên cứu.

Các diễn giả trình bày bài tham luận tại Hội thảo

         Từ góc độ di cư và thị trường lao động đô thị, ThS. Lương Thùy Dương, nghiên cứu viên Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững, trình bày tham luận “Vốn xã hội của người di cư trong hòa nhập thị trường lao động tại đô thị: bằng chứng từ người di cư làm việc trong khu vực phi chính thức ở Hà Nội”. Đây là nghiên cứu thực nghiệm tập trung vào nhóm lao động di cư trong khu vực kinh tế phi chính thức tại Hà Nội.

Tham luận thứ năm, “Tác động của vốn xã hội đến phát triển bền vững: nghiên cứu thực nghiệm trên dữ liệu bảng động của các tỉnh/thành Việt Nam”, do PGS.TS. Đặng Thị Lệ Xuân, Giảng viên cao cấp, Chủ nhiệm Khoa Kế hoạch và Phát triển, Đại học Kinh tế Quốc dân, trình bày. Báo cáo được xây dựng trên cơ sở phân tích dữ liệu điều tra khảo sát của Đề tài và số liệu thống kê của Việt Nam qua các năm.

Sau phần trình bày các tham luận, Hội thảo dành thời gian thảo luận, trao đổi và tiếp nhận ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học và đại biểu tham dự. Các ý kiến tập trung góp ý cho các báo cáo, đồng thời mở rộng trao đổi về những khía cạnh khác nhau của vốn xã hội trong đời sống xã hội và quá trình phát triển. Kết quả trao đổi tại Hội thảo cho thấy nghiên cứu vốn xã hội cần tiếp tục được đặt trong mối quan hệ giữa con người – không gian – cộng đồng – thể chế và các quá trình phát triển. Đây cũng là hướng tiếp cận có ý nghĩa đối với nghiên cứu Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững, nhất là trong nghiên cứu đô thị, di cư, sinh kế, phát triển cộng đồng và sự tham gia của người dân.

Một số hình ảnh tại Hội thảo

Hội thảo là dịp để các nhà khoa học, chuyên gia và các nhóm nghiên cứu trao đổi kết quả nghiên cứu, chia sẻ các bằng chứng thực tiễn và tiếp tục làm rõ cơ chế phát huy nguồn vốn xã hội trong những bối cảnh không gian và nhóm xã hội khác nhau. Các ý kiến đóng góp tại Hội thảo là nguồn tư liệu quan trọng để nhóm nghiên cứu tiếp tục hoàn thiện các báo cáo khoa học thuộc Đề tài KX.03.06/21-30, qua đó góp phần bổ sung cơ sở khoa học và thực tiễn cho việc nghiên cứu, phát huy nguồn vốn xã hội phục vụ phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Một số hình ảnh tại Hội thảo