Thực hiện kế hoạch nghiên cứu của đề tài “Quản lý điểm đến du lịch hướng đến phát triển du lịch bền vững ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số Việt Nam bằng bản sao số từ phương pháp mô hình hóa và mô phỏng - nghiên cứu trường hợp Sa Pa và Sin Suối Hồ” do Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia (NAFOSTED) tài trợ, Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững đã tổ chức đoàn công tác khảo sát thực địa tại tỉnh Lai Châu và tỉnh Lào Cai.

Đoàn công tác do TS. Triệu Thanh Quang, Chủ nhiệm đề tài, làm trưởng đoàn, cùng các thành viên nghiên cứu của Viện, Đại học VinUni và Đại học Phenikaa tham gia. Chuyến khảo sát được triển khai tại hai điểm nghiên cứu thí điểm là điểm du lịch cộng đồng Sin Suối Hồ, tỉnh Lai Châu và khu du lịch Quốc gia Sa Pa, tỉnh Lào Cai.

Trong thời gian làm việc tại Lai Châu, đoàn công tác đã làm việc với đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lai Châu và UBND xã Sin Suối Hồ. Nội dung làm việc tập trung vào trao đổi hiện trạng phát triển du lịch, công tác quản lý điểm đến, cơ chế tham gia của cộng đồng, các vấn đề về sức chứa du lịch, du lịch bền vững và nhu cầu ứng dụng bản sao số trong quản lý điểm đến. Đoàn cũng tiến hành khảo sát thực địa tại điểm du lịch cộng đồng Sin Suối Hồ, ghi nhận hệ thống hạ tầng, cơ sở lưu trú, không gian văn hóa, điểm tham quan, tuyến di chuyển và các điều kiện phục vụ phát triển du lịch cộng đồng.

Đoàn làm việc với một số cơ quan của tỉnh Lai Châu

Khảo sát thực tế tại tỉnh Lai Châu

Tại Lào Cai, đoàn công tác đã làm việc với đại diện địa phương tại phường Sa Pa và Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lào Cai. Các cuộc làm việc tập trung trao đổi và làm rõ thực trạng phát triển du lịch cộng đồng, áp lực sức chứa điểm đến, yêu cầu quản lý dòng khách, bảo tồn văn hóa, bảo vệ môi trường và khả năng ứng dụng công nghệ số trong quản trị điểm đến. Đoàn cũng tiến hành khảo sát thực địa tại các điểm du lịch cộng đồng thuộc khu vực Sa Pa nhằm thu thập dữ liệu phục vụ xây dựng mô hình bản sao số.

Một nội dung quan trọng của chuyến công tác là tìm hiểu nhu cầu của hai địa phương đối với việc ứng dụng bản sao số (Digital Twin) trong quản lý điểm đến du lịch. Qua trao đổi với đại diện các cơ quan quản lý và cộng đồng địa phương, đoàn nghiên cứu ghi nhận nhu cầu thực tiễn về một công cụ hỗ trợ quản lý dựa trên dữ liệu, có khả năng tích hợp thông tin về khách du lịch, cơ sở lưu trú, hạ tầng, giao thông, môi trường, không gian văn hóa, tài nguyên du lịch và các điểm có nguy cơ quá tải. Đây là cơ sở quan trọng để nhóm nghiên cứu định hướng xây dựng mô hình bản sao số phù hợp với đặc thù điểm đến du lịch cộng đồng vùng dân tộc thiểu số.

Bên cạnh làm việc với các cơ quan quản lý và đại diện cộng đồng, đoàn công tác đã thu thập các nhóm dữ liệu thứ cấp phục vụ xây dựng bản sao số cho hai điểm đến Sin Suối Hồ và Sa Pa. Các dữ liệu được quan tâm bao gồm: quy hoạch, chiến lược và kế hoạch phát triển du lịch; thống kê khách du lịch, doanh thu, cơ sở lưu trú, lao động du lịch; thông tin về mô hình quản lý điểm du lịch; dữ liệu về hạ tầng, môi trường, bảo tồn văn hóa, phát triển sinh kế; bản đồ, sơ đồ, dữ liệu không gian, danh mục điểm du lịch, tuyến du lịch và tài nguyên du lịch tự nhiên, văn hóa trên địa bàn.

Đoàn làm việc với một số cơ quan của tỉnh Lào Cai

Đoàn nghiên cứu cũng triển khai thí điểm khảo sát về phát triển du lịch cộng đồng vùng dân tộc thiểu số đối với người dân địa phương. Nội dung khảo sát tập trung vào nhận thức và đánh giá của cộng đồng về sức chứa điểm đến, tác động của du lịch đối với đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường, mức độ tham gia của người dân, phản ứng xã hội - tâm lý trước các thay đổi do du lịch, cũng như mức độ sẵn sàng tham gia vào các hoạt động du lịch bền vững và du lịch tái tạo. Kết quả khảo sát thử đạt tương đương khoảng 10% tổng quy mô mẫu, qua đó tạo cơ sở thực tiễn để nhóm nghiên cứu rà soát, điều chỉnh bảng hỏi và hoàn thiện phương án khảo sát chính thức trong thời gian tới.

Kết quả chuyến công tác đã góp phần làm rõ nhu cầu của địa phương trong ứng dụng bản sao số phục vụ quản lý điểm đến du lịch, đồng thời cung cấp nguồn dữ liệu ban đầu quan trọng cho việc xây dựng mô hình bản sao số tại Sin Suối Hồ và Sa Pa. Chuyến khảo sát cũng giúp nhóm nghiên cứu nhận diện rõ hơn các vấn đề về sức chứa, quản lý dòng khách, bảo tồn văn hóa, bảo vệ môi trường, sinh kế cộng đồng và sự tham gia của người dân trong phát triển du lịch cộng đồng vùng dân tộc thiểu số.

Trên cơ sở kết quả khảo sát thực địa và làm việc với các bên liên quan, nhóm nghiên cứu sẽ tiếp tục chuẩn hóa dữ liệu, hoàn thiện bộ công cụ khảo sát, bổ sung dữ liệu không gian, hình ảnh và thông tin quản lý điểm đến, tiến tới xây dựng và thử nghiệm mô hình bản sao số phục vụ quản lý sức chứa du lịch, mô phỏng các kịch bản quản lý và đề xuất giải pháp phát triển du lịch bền vững tại các điểm đến vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Tin bài và ảnh: TS. Triệu Thanh Quang