Hội thảo khoa học quốc gia “Kiến tạo không gian phát triển bền vững trong bối cảnh sắp xếp đơn vị hành chính ở Việt Nam”

Thứ Ba, 22/09/2026

3 đơn vị khoa học cùng phối hợp, 70 bài tóm tắt, 63 bài toàn văn và 44 tham luận được tuyển chọn vào Kỷ yếu. Hội thảo khoa học quốc gia “Kiến tạo không gian phát triển bền vững trong bối cảnh sắp xếp đơn vị hành chính ở Việt Nam” đã mở ra diễn đàn trao đổi liên ngành về tổ chức không gian, quản trị lãnh thổ và những định hướng phát triển mới sau sắp xếp đơn vị hành chính.

PGS.TS. Nguyễn Đức Minh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm dự và chủ trì Hội thảo

cùng đại diện các đơn vị đồng tổ chức tại Hội thảo

Ngày 22/9/2026, tại Hà Nội, Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phối hợp với Hội Địa lý Việt Nam và Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức Hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề “Kiến tạo không gian phát triển bền vững trong bối cảnh sắp xếp đơn vị hành chính ở Việt Nam”.

Hội thảo có sự tham dự của lãnh đạo Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, lãnh đạo Hội Địa lý Việt Nam, đại diện Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, cùng đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia, giảng viên, nghiên cứu viên và đại diện các cơ quan báo chí, truyền thông.

Sự phối hợp giữa các đơn vị nghiên cứu, đào tạo và chuyên môn đã tạo điều kiện để các vấn đề về tổ chức không gian phát triển được tiếp cận từ nhiều góc độ, kết nối giữa cơ sở lý luận, nghiên cứu thực tiễn và yêu cầu hoạch định chính sách.

5 chủ đề nghiên cứu – Từ tổ chức lãnh thổ đến quản trị không gian

Hội thảo nhận được sự quan tâm của các nhà khoa học, nhà quản lý từ nhiều lĩnh vực và địa phương. Ban Tổ chức tiếp nhận 70 bài tóm tắt, 63 bài toàn văn và lựa chọn 44 bài tham luận có chất lượng để xuất bản trong Kỷ yếu sau quá trình phản biện, biên tập.

Các tham luận được sắp xếp theo 5 chủ đề chính:

Một là, cơ sở lý luận và các cách tiếp cận về kiến tạo không gian phát triển bền vững.

Hai là, sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức lại không gian phát triển.

Ba là, kiến tạo không gian phát triển kinh tế, nông nghiệp và du lịch theo hướng xanh, bền vững.

Bốn là, không gian văn hóa, xã hội và đời sống cộng đồng.

Năm là, công nghệ số và dữ liệu không gian trong quản trị lãnh thổ sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Nội dung trao đổi tại Hội thảo cho thấy tính liên ngành rõ nét, từ vai trò của địa lý nhân văn, tổ chức không gian kinh tế và du lịch, bảo tồn không gian văn hóa – xã hội đến ứng dụng GIS, AI và dữ liệu không gian trong quản trị lãnh thổ.

3 nhóm vấn đề trọng tâm – Từ nhận diện thực tiễn đến đề xuất chính sách

PGS.TS. Nguyễn Đức Minh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam phát biểu khai mạc Hội thảo

Phát biểu khai mạc Hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Đức Minh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, nhấn mạnh ý nghĩa của việc nghiên cứu những vấn đề lớn đang đặt ra trong quá trình phát triển đất nước, cung cấp luận cứ khoa học phục vụ hoạch định và thực hiện chính sách.

Theo đó, sắp xếp đơn vị hành chính không chỉ làm thay đổi địa giới, quy mô và tổ chức của các đơn vị hành chính, mà còn tác động đến không gian kinh tế – xã hội, liên kết vùng, phân bố dân cư, hạ tầng, tài nguyên, môi trường và đời sống cộng đồng.

Từ các trao đổi tại Hội thảo, ba nhóm vấn đề được xác định cần tiếp tục làm rõ:

Thứ nhất, về lý luận: Xác định nội hàm, cấu trúc và cách tiếp cận đối với không gian phát triển bền vững, đặc biệt là mối quan hệ giữa không gian hành chính và không gian chức năng.

Thứ hai, về thực tiễn: Nhận diện những biến đổi trong cấu trúc không gian, các mối liên kết và sự phân bổ nguồn lực sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Thứ ba, về định hướng chính sách: Gợi mở các mô hình, cơ chế và công cụ kiến tạo không gian phát triển liên kết, bao trùm, xanh và bền vững, phát huy vai trò của khoa học, công nghệ, dữ liệu không gian và sự tham gia của cộng đồng.

TS. Nguyễn Song Tùng, Viện trưởng Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững phát biểu đề dẫn Hội thảo

Từ “quản lý địa giới” đến “quản trị không gian phát triển”

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, TS. Nguyễn Song Tùng, Viện trưởng Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững, nhấn mạnh mối quan hệ giữa không gian và phát triển dưới góc nhìn địa lý nhân văn.

Theo Viện trưởng, không gian không chỉ là nơi diễn ra các hoạt động phát triển mà còn là một nguồn lực của phát triển, nơi kết nối các nguồn lực tự nhiên, con người, kinh tế, xã hội, văn hóa và hạ tầng.

Trong bối cảnh sắp xếp đơn vị hành chính, thay đổi địa giới mới chỉ là điểm khởi đầu của quá trình tổ chức lại không gian. Vấn đề quan trọng hơn là làm thế nào để kết nối các nguồn lực, phát huy lợi thế lãnh thổ và tạo ra những giá trị phát triển mới.

Từ cách tiếp cận đó, yêu cầu chuyển từ tư duy “quản lý địa giới” sang “quản trị không gian phát triển” được đặt ra như một định hướng quan trọng đối với nghiên cứu khoa học và hoạch định chính sách. Phát triển bền vững cần được nhìn nhận không chỉ ở sự cân bằng giữa kinh tế, xã hội và môi trường, mà còn ở khả năng tổ chức không gian, phân bổ nguồn lực và bảo đảm lợi ích phát triển lâu dài cho các nhóm dân cư, các địa bàn.

Khoa học, dữ liệu và thực tiễn – Nền tảng cho không gian phát triển mới

Một thông điệp xuyên suốt tại Hội thảo là yêu cầu gắn nghiên cứu khoa học với thực tiễn phát triển, nhận diện đúng những biến đổi đang diễn ra và cung cấp luận cứ khoa học có giá trị cho hoạch định chính sách. “Không gian mới cần một tư duy phát triển mới; và tư duy phát triển mới cần được xây dựng trên nền tảng của khoa học, dữ liệu và thực tiễn” là định hướng được lãnh đạo Viện Hàn lâm nhấn mạnh tại Hội thảo. Các tham luận và trao đổi khoa học đã góp phần làm rõ những vấn đề đặt ra trong tổ chức lại không gian phát triển, đồng thời gợi mở các hướng nghiên cứu tiếp theo về liên kết vùng, phát triển xanh, chuyển đổi số, quản trị lãnh thổ và phát huy vai trò của cộng đồng.

Các chuyên gia, nhà khoa học tham dự Hội thảo

Thông qua Hội thảo, Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững tiếp tục khẳng định định hướng nghiên cứu gắn với những vấn đề lớn của đất nước, đóng góp luận cứ khoa học cho quá trình tổ chức không gian và hoạch định chính sách phát triển trong giai đoạn mới.

Từ thay đổi địa giới đến kiến tạo không gian phát triển, yêu cầu đặt ra không chỉ là tổ chức lại các đơn vị quản lý, mà còn là kết nối và phát huy các nguồn lực để hình thành những động lực phát triển mới. Đây cũng là hướng tiếp cận thể hiện vai trò của khoa học xã hội nói chung và địa lý nhân văn nói riêng trong quá trình phát triển bền vững đất nước.

Một số hình ảnh tại Hội thảo.