GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy - Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, Phó Trưởng ban Ban Chính sách, chiến lược Trung ương; đồng chí Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng ban Ban Chính sách, chiến lược Trung ương; TS. Đặng Xuân Thanh, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đồng chủ trì Hội thảo.

Hội thảo có sự tham dự của các đại biểu đến từ các bộ, ban, ngành, cùng đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam và các trường đại học, cơ quan nghiên cứu có uy tín trong cả nước.

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương, Phó Trưởng ban Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nhấn mạnh: Đại hội XIV xác định sâu sắc, toàn diện hơn ba đột phá chiến lược, gồm: đột phá về thể chế và thực thi; đột phá về nguồn nhân lực và đột phá về hạ tầng. Đại hội XIV đặt ra mục tiêu đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Trong đó, mục tiêu trọng tâm được xác định là xác lập mô hình tăng trưởng mới, lấy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử, Đảng chủ trương cải cách tổ chức bộ máy và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp gắn với phân cấp, phân quyền. Đại hội XIV đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu ba đột phá chiến lược phải “làm thật mạnh, làm thật nhanh, làm đến nơi đến chốn”, vì đây là những đòn bẩy quyết định để đất nước bứt phá, tăng tốc tiến kịp các nước phát triển hơn.

Theo GS.TS Lê Văn Lợi với chủ trương thực hiện ba đột phá, các khung thể chế cốt lõi đã tạo ra điều kiện ban đầu để thực hiện đột phá trong ba lĩnh vực lớn nói trên. Các văn bản pháp luật thực thi phần lớn đang trong quá trình xây dựng, hoàn thiện và thực thi. Kết quả rõ ràng về hiệu quả, hiệu lực thực thi, mức độ lan tỏa của các cải cách thể chế lên sự phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam cần đợi thêm thời gian dài hơn để đánh giá, phân tích. Tuy nhiên, một số kết quả bước đầu đã cho thấy chuyển biến tích cực. Nhiều rào cản thể chế liên quan đến thị trường bất động sản, giấy phép kinh doanh từng bước được tháo gỡ, đặc biệt trong những tháng đầu năm 2026. Chủ trương phát triển mạnh khu vực kinh tế tư nhân cũng góp phần khơi thông nguồn vốn đầu tư vào các dự án hạ tầng quy mô lớn như hạ tầng đô thị, đường sắt và giao thông chiến lược. 

Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh mới, nhiều cơ hội mới mở ra, song cũng không ít thách thức cho việc thực hiện hữu hiệu ba đột phá nêu trên. Việc thực hiện ba đột phá chiến lược không chỉ là nhiệm vụ kinh tế, chính trị mà là cuộc cách mạng toàn diện về tư duy, thể chế và hành động. Với tinh thần khoa học, trách nhiệm cao, GS.TS Lê Văn Lợi hy vọng những ý kiến sâu sắc, thiết thực tại Hội thảo khoa học sẽ góp phần vào công cuộc cải cách, hoàn thiện thể chế, đưa chúng vào cuộc sống, hiện thực hóa khát vọng Việt Nam hùng cường trong Kỷ nguyên mới.

Hội thảo gồm hai phiên. Phiên thứ nhất có chủ đề "Hoàn thiện thể chế và đổi mới tư duy quản trị phát triển trong Kỷ nguyên mới"; Phiên thứ hai, các ý kiến tham luận tập trung vào: "Giải pháp triển khai ba đột phá chiến lược trong các lĩnh vực trọng điểm".

Tại Hội thảo, GS.TS Võ Khánh Vinh, nguyên Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho hay, trong Kỷ nguyên mới, thể chế không còn chỉ được nhìn nhận như công cụ quản lý mà đã trở thành nền tảng, động lực và điều kiện quyết định của phát triển nhanh, bền vững. Đặc biệt, việc xác lập mô hình hệ sinh thái thể chế phát triển với các thành tố như thể chế chính trị, pháp luật, kinh tế, xã hội, quản trị và các thể chế mới đã phản ánh cách tiếp cận mang tính liên kết và tích hợp cao. Thể chế pháp luật giữ vai trò trung tâm, là trục kết nối và bảo đảm hiệu lực vận hành của toàn bộ hệ thống thể chế. Đồng thời, cần đổi mới quản trị thể chế và tăng cường sự tham gia của người dân, doanh nghiệp, khẳng định yêu cầu chuyển từ quản lý sang quản trị hiện đại, lấy con người làm trung tâm và phát huy tính chủ động của các chủ thể phát triển.

PGS.TS Lê Minh Thông, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật khẳng định cải cách hệ thống pháp luật theo tinh thần Đại hội XIV không chỉ là nhiệm vụ lập pháp đơn thuần, mà là nhiệm vụ tái cấu trúc nền tảng thể chế của phát triển. Phân tích các điểm nghẽn của hệ thống pháp luật hiện hành, PGS.TS Lê Minh Thông chỉ ra rằng: để cải cách thành công, cần thực hiện nhất quán, đồng bộ các chuyển đổi lớn từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển; từ sửa luật đơn lẻ sang thiết kế lại cấu trúc hệ thống pháp luật; từ giao việc sang giao quyền gắn với nguồn lực và trách nhiệm; từ hành chính giấy tờ sang quản trị dữ liệu; và từ phản ứng với rủi ro sang dự báo, phòng ngừa và nâng sức chống chịu thể chế.

Liên quan đến phát triển doanh nghiệp nhà nước, TS. Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Quản lý kinh tế Trung ương cho rằng: những hạn chế, khiếm khuyết trong quản trị doanh nghiệp nhà nước (DNNN) do nhiều nguyên nhân, nhưng chủ yếu là do nguyên nhân chủ quan. Từ phân tích các hạn chế, ông đưa ra các nhóm nhiệm vụ, giải pháp tập trung vào việc tiếp tục cơ cấu lại và nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước theo hướng hình thành các tập đoàn quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh và dẫn dắt các ngành chiến lược, đồng thời thúc đẩy đầu tư vào khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và áp dụng quản trị hiện đại theo nguyên tắc thị trường để thu hút nhân lực chất lượng cao.

Hội thảo không chỉ dừng lại ở việc phân tích chủ trương, đường lối và định hướng thể chế mà còn được mở rộng sang nhiều lĩnh vực cụ thể về kinh tế và pháp luật như phân cấp, phân quyền, chính sách tiền tệ, thuế, hội nhập kinh tế quốc tế, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, hạ tầng số, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đổi mới sáng tạo, khơi thông nguồn lực về đất đai, môi trường, kinh tế tư nhân và khoa học công nghệ.

Phát biểu tổng kết Hội thảo, đồng chí Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng ban Ban Chính sách, chiến lược Trung ương nhấn mạnh cần thay đổi tư duy quản lý phân tán, cục bộ sang cách tiếp cận tổng thể, liên thông giữa các ngành, lĩnh vực và chủ thể phát triển. Theo đồng chí xây dựng thể chế phải theo hướng “hệ sinh thái đồng bộ”, lấy doanh nghiệp làm trung tâm, tháo gỡ đồng thời các điểm nghẽn về cơ chế, nguồn lực; thử nghiệm có kiểm soát trong từng ngành nghề và quản trị thực thi. Đồng chí Nguyễn Đức Hiển cũng cho rằng Nhà nước cần chuyển từ tư duy quản lý sang kiến tạo phát triển, tạo không gian mới cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế xanh và hội nhập quốc tế.

Đồng chí Nguyễn Đức Hiển khẳng định với tinh thần nghiêm túc, tâm huyết, Hội thảo đã có một buổi thảo luận rất hiệu quả, có ý nghĩa thiết thực không chỉ về mặt giá trị học thuật mà còn có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc; đồng thời, mong rằng sẽ có nhiều cơ hội tiếp tục có các cuộc thảo luận sâu hơn về chủ đề này tại các diễn đàn trong thời gian tới./.