Trong khuôn khổ đề tài “Nghiên cứu thực trạng ô nhiễm đất vùng trồng cây ăn trái và đề xuất giải pháp bảo vệ, cải tạo, nâng cao độ phì đất phục vụ phát triển nông nghiệp hữu cơ vùng đồng bằng sông Cửu Long”  thuộc Đề án phát triển nông nghiệp hữu cơ giai đoạn 2020 – 2030, ngày 12 tháng 11 năm 2025, Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) phối hợp với UBND tỉnh An Giang tổ chức tọa đàm chuyên đề “Phát triển nông nghiệp hữu cơ với các vùng trồng cây ăn trái tỉnh An Giang”.

     Sản xuất cây ăn quả ở Việt Nam phát triển mạnh cả về quy mô và giá trị, góp phần quan trọng vào cơ cấu kinh tế nông nghiệp và xuất khẩu nông sản. Tuy nhiên, mô hình sản xuất hiện nay vẫn chủ yếu dựa trên nông nghiệp thâm canh sử dụng nhiều phân bón và thuốc bảo vệ thực vật hóa học, dẫn đến nhiều hệ lụy như: thoái hóa đất, ô nhiễm môi trường, tồn dư hóa chất trong nông sản và giảm sức cạnh tranh của trái cây Việt Nam trên thị trường quốc tế. Trước yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng trong và ngoài nước về an toàn thực phẩm và sản phẩm thân thiện môi trường, cùng với mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững, nông nghiệp hữu cơ đang trở thành xu thế tất yếu và là hướng đi chiến lược của Việt Nam. Thay mặt Ban chủ nhiệm đề tài, TS. Nguyễn Đình Đáp phát biểu khai mạc tại tọa đàm.

TS. Nguyễn Đình Đáp, Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững

phát biểu khai mạc

     Theo ông Lý Hùng - Trưởng phòng nghiệp vụ, Chi cục Trồng Trọt và Bảo vệ thực vật, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang phát biểu An Giang đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ để trở thành vùng sản xuất cây ăn quả với quy mô lớn, chất lượng cao và có khả năng cạnh tranh quốc tế. Năm 2025, diện tích cây ăn quả của tỉnh đạt 42.958 ha (chiếm 85,65% diện tích cây lâu năm), trong đó diện tích cho sản phẩm khoảng 40.756 ha, với tổng sản lượng cả năm ước đạt 762 ngàn tấn (trong đó sản lượng cây ăn trái 4 tháng cuối năm ước đạt 222 ngàn tấn). Trong nhóm cây ăn quả chủ lực của tỉnh, Xoài là cây chủ lực về diện tích và sản lượng, các loại cây ăn quả còn lại như Khóm, Dừa, Chuối, Cây có múi, Nhãn, Sầu riêng cũng chiếm vai trò quan trọng trong đa dạng hóa sản phẩm cũng như ổn định thu nhập cho người dân.

    Việc công nhận cây đầu dòng nhằm quản lý nguồn giống chuẩn xác, bảo tồn và phát triển các giống cây đặc sản, đồng thời đáp ứng yêu cầu về chất lượng phục vụ sản xuất và mở rộng thị trường tiêu thụ.

     Tính đến nay, toàn tỉnh đã thực hiện cấp giấy chứng nhận cho 25 cây đầu dòng, cụ thể:

+ 02 cây Nhãn Mỹ Đức tại xã Mỹ Đức;

+ 03 cây Chúc tại phường Thới Sơn;

+ 02 cây Mãng cầu ta tại phường Thới Sơn;

+ 02 cây xoài Thanh ca đen tại xã An Cư và xã Núi Cấm;

+ 02 cây Sầu riêng Bảy Núi tại xã Núi Cấm;

+ 01 cây Vú sữa trắng của ông Phạm Trường Giang tại xã Phú Hòa;

+ 01 cây Vú sữa trắng của ông Chau Cương tại xã Ô Lâm;

+ 03 cây Vú sữa trắng của bà Trần Mộng Thu tại  xã Óc Eo;

+ 09 Cây Hồ tiêu Phú Quốc tại đặc khu Phú Quốc.

Ông Lý Hùng - Trưởng phòng nghiệp vụ, Chi cục Trồng Trọt và BVTV,

Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang

    Bổ sung thêm về tình hình sản xuất vùng trồng cây ăn trái của tỉnh An Giang, ông Nguyễn Hữu Minh - Trung tâm Khuyến Nông tỉnh An Giang cũng khẳng định tỉnh An Giang sau sáp nhập, nằm trong vùng Tứ giác Long Xuyên, là khu vực có điều kiện tự nhiên và sinh thái đa dạng, thuận lợi cho phát triển nhiều loại cây ăn trái nhiệt đới. Việc hợp nhất này mở ra cơ hội quy hoạch và phát triển vùng cây ăn trái quy mô lớn, gắn với chuỗi giá trị, chế biến và xuất khẩu bền vững.

     Định hướng phát triển trong sản xuất nông nghiệp của tỉnh là phát triển tập trung, quy mô lớn, thúc đẩy sản xuất an toàn theo tiêu chuẩn, đồng thời phát triển các hình thức tổ chức sản xuất, lấy hợp tác xã, tổ hợp tác làm nòng cốt để tổ chứ sản xuất và liên kết với doanh nghiệp theo chuỗi giá trị.

     Tọa đàm cũng lắng nghe bài tham luận về vai trò của nông nghiệp hữu cơ trong việc nâng cao hiệu quả kinh tế đối với các loại cây ăn trái của ThS. Trần Văn Sơn – chuyên gia đến từ viện Cây ăn quả miền Nam. Theo đó, năm 2023 trên thế giới có 4,3 triệu nhà sản xuất hữu cơ trong đó Ấn Độ vẫn là quốc gia có nhiều nhà sản xuất hữu cơ nhất (2,36 triệu), Việt Nam, Sri Lanka và Burkina Faso là những quốc gia có mức tăng trưởng đáng kể về số lượng nhà sản xuất hữu cơ. Tổng giá trị thị trường hữu cơ toàn cầu năm 2023 đạt 136,4 tỷ euro và Hoa Kỳ vẫn là thị trường lớn nhất (59,0 tỷ Euro), tiếp theo là Đức (16,1 tỷ Euro) và Trung Quốc (12,6 tỷ Euro).

Ông Nguyễn Hữu Minh – Đại diện Trung tâm Khuyến Nông tỉnh An Giang trình bày báo cáo tham luận

     Ông Sơn cũng cho biết các nguyên tắc của nông nghiệp hữu cơ theo tiêu chuẩn Việt Nam gồm có: áp dụng quản lý hữu cơ trong dài hạn, bền vững, theo hướng sinh thái và có tính hệ thống; đảm bảo độ phì của đất trong dài hạn và dựa trên đặc tính sinh học của đất; giảm thiểu đầu vào và là chất tổng hợp trong mọi giai đoạn của chuỗi sản xuất hữu cơ, sự phơi nhiễm của con người và môi trường với các hóa chất; giảm thiểu gây ô nhiễm từ hoạt động sản xuất, chế biến đến môi trường xung quanh; hệ thống hữu cơ không sử dụng các công nghệ phi tự nhiên; tránh bị ô nhiễm từ môi trường xung quanh; duy trì tính chất hữu cơ trong suốt chuỗi cung ứng (sản xuất, chế biến, bảo quản, phân phối).

ThS. Trần Văn Sơn – Viện Cây ăn quả miền Nam trình bày tham luận

     Hiện nay trên cả nước có 27,28 triệu ha diện tích đất nông nghiệp trong đó diện tích đất trồng trọt là 11,53 triệu ha, cây hàng năm 6,99 triệu ha, cây lâu năm 4,54 triệu ha. Từ đó mỗi năm ngành nông nghiệp tạo ra hàng trăm triệu tấn phế phụ phẩm với giá trị kinh tế tới vài trăm ngàn tỷ đồng. TS. Nguyễn Thu Hà – giảng viên Học viện nông nghiệp Việt Nam tập trung phân tích về việc quản lý, sử dụng phụ phẩm nông nghiệp nhằm bảo vệ, phục hồi sức khỏe đất. TS. Thu Hà cũng đưa ra các mô hình sử dụng phụ phẩm nông nghiệp hiệu quả, dễ thực hiện trong thực tế với việc nâng cao độ phì đất đồng thời gia tăng thu nhập cho người sản xuất.

TS. Nguyễn Thu Hà – Học viện Nông nghiệp Việt Nam trình bày tham luận

     Tọa đàm là nơi trao đổi thông tin, kết nối, hợp tác và thu hút nhiều thành phần tham dự trong đó có nhà quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp địa phương và hộ nông dân với mong muốn xây dựng chuỗi giá trị liên kết nhằm phát triển bền vững nông nghiệp đặc biệt là sản xuất cây ăn trái tại tỉnh An Giang.

ThS. Nguyễn Thị Thu Hà

 Phòng Địa lý môi trường và Phát triển bền vững

Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững