Đảng bộ Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững tổ chức Hội nghị sinh hoạt chuyên đề quý II với chủ đề “Vai trò của địa lý văn hóa trong thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07 tháng 01 năm 2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam”. Buổi sinh hoạt chuyên đề nhằm quán triệt sâu hơn những nội dung mới của Nghị quyết, đồng thời trao đổi, làm rõ đóng góp của khoa học địa lý văn hóa trong nhận diện, bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa Việt Nam trong bối cảnh phát triển mới.

Toàn cảnh buổi sinh hoạt chuyên đề quý II của Đảng bộ Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững.

Tham dự Hội nghị có đồng chí TS. Nguyễn Song Tùng, Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Bí thư Đảng bộ Viện; cùng các đồng chí trong Đảng ủy và toàn thể đảng viên Đảng bộ Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững. Hội nghị được tổ chức chiều ngày 3/6/2026 trong khuôn khổ sinh hoạt chuyên đề quý II của năm, diễn ra trong không khí nghiêm túc, dân chủ, gắn việc nghiên cứu lý luận với thực tiễn hoạt động khoa học và yêu cầu thực hiện nhiệm vụ chính trị của đơn vị. Không khí sinh hoạt diễn ra nghiêm túc, dân chủ, cởi mở, gắn lý luận với thực tiễn nghiên cứu khoa học và nhiệm vụ chính trị của đơn vị.

Quán triệt tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW từ góc nhìn địa lý văn hóa

Nhấn mạnh yêu cầu sinh hoạt chuyên đề phải đi vào thực chất, tránh hình thức, đồng chí Bí thư Đảng bộ Nguyễn Song Tùng chỉ đạo việc nghiên cứu, quán triệt Nghị quyết số 80-NQ/TW không chỉ dừng ở nhận thức chung về vai trò của văn hóa, mà cần được chuyển hóa thành các hướng nghiên cứu, nhiệm vụ chuyên môn và sản phẩm khoa học cụ thể, phù hợp với chức năng của Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững.

Đồng chí Ts. Nguyễn Song Tùng Bí thư Đảng bộ Viện điều hành buổi sinh hoạt chuyên đề.

Nghị quyết số 80-NQ/TW tiếp tục khẳng định văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là nguồn lực nội sinh, động lực phát triển và sức mạnh mềm của quốc gia. Trong điều kiện toàn cầu hóa, kinh tế thị trường và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, phát triển văn hóa không chỉ là nhiệm vụ bảo tồn các giá trị truyền thống mà còn là yêu cầu chiến lược nhằm xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới.

Từ định hướng đó, hội nghị thống nhất cho rằng địa lý văn hóa là một cách tiếp cận liên ngành có khả năng làm rõ mối quan hệ giữa văn hóa với không gian địa lý, môi trường sống, lịch sử cộng đồng và tổ chức lãnh thổ xã hội. Văn hóa không tồn tại một cách trừu tượng, mà luôn gắn với những không gian cụ thể: làng xã, đô thị, vùng miền, biên giới, biển đảo, không gian di sản và cả không gian số. Do vậy, nghiên cứu địa lý văn hóa có ý nghĩa quan trọng trong việc nhận diện tài nguyên văn hóa, phân vùng văn hóa, xác định đặc trưng bản sắc và đề xuất định hướng phát triển văn hóa phù hợp với từng vùng, từng cộng đồng.

Làm rõ vai trò của khoa học địa lý văn hóa trong phát triển văn hóa Việt Nam

Trình bày chuyên đề tại hội nghị, đảng viên Đinh Trọng Thu đã tập trung phân tích vai trò của khoa học địa lý văn hóa trong thực hiện Nghị quyết 80-NQ/TW. Báo cáo nhấn mạnh, địa lý văn hóa không chỉ là lĩnh vực nghiên cứu học thuật mà còn là công cụ khoa học phục vụ hoạch định chính sách phát triển văn hóa theo vùng, phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế di sản, du lịch văn hóa và tăng cường sức mạnh mềm quốc gia.

Đảng viên Đinh Trọng Thu trình bày chuyên đề về vai trò của địa lý văn hóa trong thực hiện Nghị quyết 80-NQ/TW.

Nội dung chuyên đề chỉ ra rằng, đối với việc triển khai Nghị quyết 80-NQ/TW, địa lý văn hóa có thể đóng góp trên nhiều phương diện. Trước hết, địa lý văn hóa giúp nhận diện các vùng văn hóa, cảnh quan văn hóa và không gian văn hóa đặc thù của Việt Nam. Với sự đa dạng về điều kiện tự nhiên, lịch sử, dân tộc, tôn giáo, sinh kế và lối sống, mỗi vùng văn hóa đều có những đặc trưng riêng, nhưng cùng hợp thành chỉnh thể thống nhất của văn hóa Việt Nam. Việc nhận diện đúng các đặc trưng đó là cơ sở quan trọng để bảo tồn di sản, phát huy bản sắc và tránh áp dụng các mô hình phát triển văn hóa một cách cơ giới, đồng nhất.

Địa lý văn hóa góp phần củng cố bản sắc văn hóa dân tộc trong quá trình hội nhập. Bản sắc không phải là yếu tố bất biến, mà được hình thành, duy trì và tái tạo thông qua mối quan hệ giữa con người với môi trường sống, với cộng đồng và với lịch sử địa phương. Trong bối cảnh giao lưu văn hóa toàn cầu, cách tiếp cận địa lý văn hóa giúp nhận diện những yếu tố cốt lõi cần bảo tồn, những giá trị có thể sáng tạo, chuyển hóa, đồng thời nâng cao năng lực “tự đề kháng văn hóa” của cộng đồng trước các sản phẩm phản văn hóa, thông tin sai lệch và những xu hướng lệch chuẩn giá trị.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, địa lý văn hóa còn đặt ra yêu cầu nghiên cứu các không gian văn hóa số, các dòng chảy thông tin xuyên biên giới và sự biến đổi trong phương thức tiếp nhận giá trị của các nhóm xã hội. Điều này có ý nghĩa trực tiếp đối với nhiệm vụ xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đồng thời phát triển hệ sinh thái văn hóa số, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Trao đổi, thảo luận gắn với nhiệm vụ chính trị và chuyên môn của Viện

Sau phần trình bày chuyên đề, các đảng viên tham dự đã trao đổi, thảo luận về khả năng vận dụng cách tiếp cận địa lý văn hóa vào nghiên cứu, nhất là trong nghiên cứu không gian văn hóa vùng, cảnh quan văn hóa, văn hóa biển đảo, văn hóa vùng dân tộc thiểu số, phát triển du lịch văn hóa, công nghiệp văn hóa và phát triển bền vững. Nhiều ý kiến cho rằng, thế mạnh của Viện là khả năng tiếp cận liên ngành giữa địa lý học, văn hóa học, xã hội học, kinh tế phát triển, GIS và nghiên cứu chính sách; từ đó có thể đóng góp thiết thực cho việc cụ thể hóa Nghị quyết 80-NQ/TW trong thực tiễn.

Các ý kiến cũng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng cơ sở dữ liệu và bản đồ không gian văn hóa phục vụ quản lý, quy hoạch và tư vấn chính sách. Trong bối cảnh phát triển văn hóa ngày càng gắn với không gian số, dữ liệu số và quản trị theo vùng, việc ứng dụng GIS, bản đồ hóa tài nguyên văn hóa, nhận diện các vùng giá trị và các khu vực nhạy cảm về văn hóa - xã hội được xem là hướng nghiên cứu có tính cấp thiết. Đây cũng là lĩnh vực mà Viện có thể phát huy thế mạnh chuyên môn để tham gia tư vấn cho các địa phương trong phát triển văn hóa gắn với phát triển bền vững.

Đảng viên phát biểu trao đổi tại hội nghị

Hội nghị thống nhất rằng, để Nghị quyết 80-NQ/TW đi vào thực tiễn, mỗi chi bộ, mỗi đảng viên cần gắn việc học tập, quán triệt Nghị quyết với nhiệm vụ chuyên môn cụ thể. Đối với Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững, điều đó thể hiện ở việc nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học, đẩy mạnh các đề tài về văn hóa và phát triển bền vững, phát huy vai trò tư vấn chính sách, đồng thời lan tỏa các giá trị văn hóa Việt Nam thông qua hoạt động khoa học, truyền thông và hợp tác với địa phương.

Phát huy vai trò của tổ chức đảng trong định hướng nghiên cứu và lan tỏa giá trị văn hóa

Kết luận buổi sinh hoạt, đồng chí Bí thư Đảng bộ Nguyễn Song Tùng đề nghị các chi bộ tiếp tục thường xuyên quán triệt nội dung Nghị quyết gắn với các hoạt động chuyên môn. Các nhiệm vụ nghiên cứu về địa lý văn hóa, cảnh quan văn hóa, không gian văn hóa, di sản, du lịch văn hóa, công nghiệp văn hóa và văn hóa số cần được đặt trong mối quan hệ với mục tiêu phát triển nhanh, bền vững đất nước, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và xây dựng con người Việt Nam trong thời kỳ mới.

Buổi sinh hoạt chuyên đề quý II của Đảng bộ Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững đã góp phần nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên về vai trò của văn hóa và địa lý văn hóa trong triển khai Nghị quyết 80-NQ/TW. Thông qua sinh hoạt chuyên đề, các đảng viên có thêm cơ sở lý luận và thực tiễn để tiếp tục cụ thể hóa nội dung Nghị quyết vào công tác nghiên cứu, tư vấn chính sách và xây dựng Đảng; đồng thời khẳng định trách nhiệm của đội ngũ cán bộ khoa học trong bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa Việt Nam, củng cố sức mạnh nội sinh và đóng góp vào sự phát triển bền vững của đất nước.

Tin, ảnh: Đặng Thành Trung - Đảng bộ Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững