Sáng ngày 13/3/2026, tại Hội trường 1B, số 176 Thái Hà, Đống Đa, Hà Nội, Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững đã tổ chức Tọa đàm khoa học với chủ đề “Chia sẻ, thảo luận về viết báo cáo tư vấn chính sách trong lĩnh vực khoa học xã hội”. Tọa đàm nhằm trao đổi kinh nghiệm, nâng cao năng lực xây dựng các báo cáo tư vấn chính sách – một trong những nhiệm vụ quan trọng của các viện nghiên cứu khoa học xã hội hiện nay.

TS. Nguyễn Song Tùng, Viện trưởng Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững

Tham dự tọa đàm có Lãnh đạo Viện, các nhà khoa học, viên chức và người lao động của Viện. Phát biểu khai mạc tọa đàm, TS. Nguyễn Song Tùng – Viện trưởng Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của hoạt động tư vấn chính sách trong các cơ quan nghiên cứu khoa học xã hội. Theo TS. Nguyễn Song Tùng, trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh hoàn thiện thể chế phát triển và nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia, các kết quả nghiên cứu khoa học cần được chuyển hóa thành những sản phẩm có giá trị ứng dụng cao, đặc biệt là các báo cáo tư vấn chính sách phục vụ quá trình hoạch định và thực thi chính sách của Nhà nước.

Viện trưởng cho rằng, việc nâng cao kỹ năng xây dựng báo cáo tư vấn chính sách không chỉ giúp tăng cường tính ứng dụng của các kết quả nghiên cứu mà còn góp phần khẳng định vai trò của các viện nghiên cứu trong việc cung cấp luận cứ khoa học cho quá trình hoạch định chính sách. Vì vậy, việc tổ chức các buổi tọa đàm chuyên môn nhằm chia sẻ kinh nghiệm, trao đổi phương pháp và nâng cao năng lực viết báo cáo chính sách cho đội ngũ cán bộ nghiên cứu của Viện là hết sức cần thiết.

TS. Lê Văn Hùng, Phó Viện trưởng Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững

Trình bày bài tham luận tại Tọa đàm

Tại tọa đàm, TS. Lê Văn Hùng đã trình bày chuyên đề về trao đổi và chia sẻ kinh nghiệm xây dựng báo cáo tư vấn chính sách trong lĩnh vực khoa học xã hội.

Báo cáo tập trung làm rõ vai trò của báo cáo chính sách trong việc kết nối giữa nghiên cứu khoa học và quá trình ra quyết định của các nhà quản lý. Theo đó, các nhà nghiên cứu thông qua hoạt động nghiên cứu, thu thập dữ liệu và phân tích bằng chứng khoa học sẽ tạo ra các kết quả nghiên cứu; các kết quả này cần được chuyển hóa thành thông tin chính sách và các khuyến nghị cụ thể, giúp các nhà hoạch định chính sách có cơ sở khoa học để đưa ra quyết định và tổ chức thực thi.

Báo cáo viên cũng làm rõ khái niệm và mục tiêu của báo cáo tư vấn chính sách, trong đó nhấn mạnh đây là loại tài liệu phân tích một vấn đề chính sách cụ thể, cung cấp bằng chứng và đề xuất các khuyến nghị nhằm hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách đưa ra quyết định phù hợp và hiệu quả hơn.

Trong phần nội dung chuyên môn, TS. Lê Văn Hùng đã giới thiệu một số loại hình báo cáo chính sách phổ biến, bao gồm: báo cáo tóm lược chính sách (policy brief), báo cáo tóm lược vấn đề (issue brief), báo cáo phân tích chính sách và báo cáo đánh giá chính sách. Đồng thời, báo cáo viên trình bày cấu trúc cơ bản của một báo cáo chính sách, gồm: tiêu đề, phần tóm tắt, bối cảnh và vấn đề chính sách, phân tích thực trạng và nguyên nhân, đề xuất các lựa chọn chính sách, khuyến nghị chính sách và kết luận.

Báo cáo cũng đề cập đến các bước triển khai xây dựng báo cáo chính sách, từ việc xác định vấn đề chính sách, phân tích thực trạng và nguyên nhân, đến đề xuất các phương án và lựa chọn khuyến nghị chính sách khả thi. Theo báo cáo viên, các khuyến nghị chính sách cần đảm bảo tính rõ ràng, cụ thể, có căn cứ khoa học và có lộ trình thực hiện phù hợp.

Bên cạnh đó, TS. Lê Văn Hùng cũng chia sẻ một số lưu ý quan trọng khi viết báo cáo tư vấn chính sách, trong đó nhấn mạnh sự khác biệt giữa báo cáo chính sách và bài báo khoa học. Nếu như bài báo khoa học thường chú trọng phương pháp nghiên cứu và tính học thuật chuyên sâu, thì báo cáo chính sách cần tập trung vào việc phân tích vấn đề và đề xuất giải pháp mang tính khả thi, được trình bày ngắn gọn, rõ ràng và dễ tiếp cận đối với các nhà quản lý.

Sau phần trình bày của báo cáo viên, các đại biểu tham dự tọa đàm đã tích cực trao đổi và thảo luận về nhiều nội dung liên quan đến việc xây dựng báo cáo tư vấn chính sách trong lĩnh vực khoa học xã hội.

Nhiều ý kiến tập trung trao đổi về cách lựa chọn và xác định vấn đề chính sách, làm thế nào để vấn đề nghiên cứu vừa có ý nghĩa khoa học, vừa gắn với nhu cầu thực tiễn của công tác quản lý và hoạch định chính sách. Một số đại biểu cũng chia sẻ kinh nghiệm trong việc chuyển hóa kết quả nghiên cứu khoa học thành các khuyến nghị chính sách cụ thể, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sử dụng bằng chứng khoa học và dữ liệu thực tiễn để nâng cao tính thuyết phục của các khuyến nghị.

 

Bên cạnh đó, các đại biểu cũng thảo luận về kỹ thuật trình bày báo cáo chính sách, trong đó cho rằng báo cáo cần được trình bày ngắn gọn, logic, tập trung vào những vấn đề cốt lõi và các khuyến nghị khả thi. Việc sử dụng số liệu, biểu đồ minh họa và các thông tin nổi bật sẽ giúp báo cáo trở nên rõ ràng và dễ tiếp cận hơn đối với các nhà hoạch định chính sách.

Tọa đàm cũng là dịp để các nhà khoa học trong Viện chia sẻ những kinh nghiệm thực tiễn trong quá trình tham gia xây dựng các báo cáo tư vấn cho các cơ quan quản lý nhà nước, qua đó góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu và tư vấn chính sách của đội ngũ cán bộ nghiên cứu.

Tọa đàm khoa học diễn ra trong không khí trao đổi khoa học sôi nổi và cởi mở. Những nội dung được chia sẻ tại tọa đàm không chỉ cung cấp thêm kiến thức và phương pháp về xây dựng báo cáo tư vấn chính sách, mà còn góp phần nâng cao nhận thức về vai trò của hoạt động tư vấn chính sách trong các cơ quan nghiên cứu khoa học xã hội.

Thông qua tọa đàm, các nhà khoa học của Viện có thêm cơ hội trao đổi kinh nghiệm, cập nhật phương pháp tiếp cận và nâng cao kỹ năng xây dựng các sản phẩm tư vấn chính sách, góp phần tăng cường đóng góp của Viện đối với quá trình hoạch định và hoàn thiện chính sách phát triển của đất nước.

Nguyễn Hồng Anh

Phòng Hành chính - Tổng hợp