Phát biểu tại cuộc họp, đồng chí Ngô Hải Phan, Cục trưởng Cục Chuyển đổi số - Cơ yếu, Tổ phó Thường trực Tổ Giúp việc Ban Chỉ đạo Trung ương cho biết, cuộc họp tập trung vào 6 nhóm vấn đề trọng tâm, liên quan đến tình hình triển khai các công nghệ và sản phẩm chiến lược; phát triển doanh nghiệp KHCN, ĐMST và hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo; hạ tầng nghiên cứu và phòng thí nghiệm; tình hình đăng ký, bảo hộ sở hữu trí tuệ; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; tình hình triển khai mô hình hợp tác Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp, phát triển hệ sinh thái ĐMST, khu công nghệ cao, đô thị thông minh…

Đáng chú ý, việc triển khai công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược đã bước đầu có chuyển biến, đã hình thành được khung danh mục, khung nhiệm vụ và bước đầu xác định được một số hướng tổ chức thực hiện theo ngành, lĩnh vực. Cụ thể, Bộ Y tế đề xuất chương trình tiêu chuẩn cho 13 sản phẩm y sinh; Bộ Công Thương đề xuất đặt hàng 3 sản phẩm cụ thể; Bộ Khoa học và Công nghệ bước đầu tổng hợp danh sách doanh nghiệp trong một số cụm ICT… Tuy nhiên, theo đồng chí Ngô Hải Phan, nhiều vấn đề quan trọng vẫn cần tiếp tục được làm rõ như chủ thể thực hiện, cơ chế và khả năng nội địa hóa cũng như thị trường để sớm tạo ra kết quả cụ thể.

Đối với phát triển doanh nghiệp KHCN, ĐMST và hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo; thời gian qua đã xuất hiện những chuyển động bước đầu về thể chế, công cụ hỗ trợ và tổ chức thực hiện. Theo Thông báo kết luận số 22, Bộ Tài chính được giao chủ trì rà soát, đề xuất cơ chế ưu đãi về thuế, tín dụng, hỗ trợ lãi suất và đồng tài trợ công - tư cho phát triển công nghệ chiến lược, hoàn thành trước ngày 31/5/2026. Cả nước hiện có 37 tổ chức thực hiện chức năng của trung tâm ĐMST, mô hình 3 Nhà đã được triển khai bước đầu thông qua các hoạt động ký kết, đào tạo, nghiên cứu, chuyển giao công nghệ.

Tuy nhiên, đồng chí Ngô Hải Phan đánh giá việc triển khai vẫn chưa tạo được chuyển biến rõ nét về chất. Phần lớn kết quả hiện nay mới dừng ở việc giao nhiệm vụ, rà soát thể chế và hình thành mô hình bước đầu; trong khi các đầu ra quan trọng như gia tăng đầu tư R&D trong doanh nghiệp, phát triển doanh nghiệp đổi mới sáng tạo thực chất, thương mại hóa kết quả nghiên cứu hay nâng cao hiệu quả vận hành hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo vẫn chưa rõ rệt. Theo đánh giá, cơ chế thực thi hiện vẫn chưa đủ rõ ràng và thuận lợi để doanh nghiệp có thể tiếp cận và khai thác hiệu quả.

Liên quan đến phát triển hạ tầng nghiên cứu, đào tạo và phòng thí nghiệm, hiện cả nước có 16 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, góp phần hình thành năng lực nghiên cứu, đào tạo và thử nghiệm trong nhiều lĩnh vực quan trọng. Ngoài hạ tầng công lập, một số cơ sở nghiên cứu và thử nghiệm tại viện, trường và doanh nghiệp cũng đã được hình thành trong các lĩnh vực như AI, bán dẫn, 5G/6G, vật liệu, y - sinh học và tự động hóa.

Theo đồng chí Ngô Hải Phan, hạ tầng nghiên cứu đã hình thành, nhưng việc khai thác vẫn chưa tương xứng với nguồn lực đầu tư, sự tham gia của doanh nghiệp vẫn chưa sâu, chưa tạo được liên kết thường xuyên giữa doanh nghiệp với viện nghiên cứu, trường đại học và các nhiệm vụ khoa học công nghệ quốc gia. Việc phát triển Phòng thí nghiệm trọng điểm và trung tâm nghiên cứu cần gắn chặt hơn với công nghệ chiến lược, bài toán lớn quốc gia, đào tạo nhân lực và nhu cầu thị trường.

Về đăng ký, bảo hộ sở hữu trí tuệ, cùng việc vận hành Cổng sáng kiến KHCN và các sàn giao dịch công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết đã đạt được một số kết quả bước đầu. Nhiều sáng kiến, công nghệ và dữ liệu đã được cập nhật lên các nền tảng, tạo tín hiệu khởi động tích cực cho thị trường khoa học công nghệ. Tuy nhiên, số lượng giao dịch thành công, mức độ thương mại hóa và khả năng kết nối cung - cầu công nghệ vẫn còn hạn chế.

Đối với nguồn nhân lực chất lượng cao, nhiều cơ chế, chính sách quan trọng đã được ban hành tương đối đồng bộ, song vẫn cần đánh giá rõ hơn hiệu quả triển khai thực tế và những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện.

Trong triển khai mô hình hợp tác Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp, nhiều cơ sở giáo dục đại học đã ký kết hợp tác với doanh nghiệp trong đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ. Tuy nhiên, các tồn tại về cơ chế đặt hàng, phân chia lợi ích, định giá tài sản trí tuệ, sử dụng tài sản công và huy động doanh nghiệp tham gia từ đầu bài toán nghiên cứu vẫn chưa được tháo gỡ đồng bộ. Ban Chỉ đạo Trung ương đã giao nhiệm vụ cụ thể cho 4 trường đại học, 3 địa phương và các bộ, ngành liên quan; vấn đề còn lại là phải triển khai thực chất, tạo đầu ra cụ thể và có khả năng nhân rộng.

Đồng chí Ngô Hải Phan cũng cho rằng hoạt động của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hiện chưa đạt hiệu quả như kỳ vọng. Một trong những điểm nghẽn lớn là tình trạng nhiều đầu mối quản lý dẫn đến phân tán nguồn lực và thiếu thống nhất trong triển khai. Bên cạnh đó, liên kết giữa khu công nghệ cao với doanh nghiệp trong nước, cơ sở nghiên cứu, đào tạo và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo còn chưa chặt; hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật và kết nối vùng còn bất cập; chưa tạo được sức hút đủ mạnh đối với chuyên gia, nhân lực chất lượng cao và doanh nghiệp công nghệ đầu chuỗi.

Đối với phát triển đô thị thông minh, theo đánh giá tại cuộc họp, quá trình triển khai đã chuyển từ giai đoạn định hướng sang hình thành các đề án, nền tảng và điều kiện triển khai ban đầu. Tuy nhiên, chất lượng đề án giữa các địa phương còn chưa đồng đều; nhiều nơi chưa xác định rõ nhiệm vụ ưu tiên, nguồn lực, lộ trình và mô hình điều phối.

Tại cuộc họp, với tinh thần thẳng thắn, trách nhiệm, đại diện các Bộ: Khoa học và Công nghệ, Tài chính, Công Thương, Giáo dục và Đào tạo,….và một số đại diện cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp đã tập trung làm rõ các vấn đề trọng tâm, phân tích nguyên nhân của những bất cập, đồng thời đề xuất nhiều giải pháp khắc phục, qua đó góp phần hoàn thiện cơ sở để triển khai các nhiệm vụ thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, và đổi mới sáng tạo trong thời gian tới.

Kết luận cuộc họp, đồng chí Ngô Hải Phan ghi nhận các ý kiến đóng góp tại cuộc họp đã chỉ ra nhiều nội dung cần tiếp tục được cải cách, đổi mới phương thức làm việc, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu tập trung tháo gỡ, giải quyết dứt điểm các điểm nghẽn liên quan đến hoạt động đổi mới sáng tạo. Đồng chí đề nghị các đơn vị khẩn trương nghiên cứu, hoàn thiện báo cáo Tổng hợp kết quả 5 tháng đầu năm 2026, trong đó cần tập trung làm rõ những kết quả đạt được và tác động thực tiễn đối với nền kinh tế, đời sống xã hội; tránh sa vào mô tả quy trình triển khai, bảo đảm nội dung báo cáo ngắn gọn, thực chất, phản ánh rõ hiệu quả và giá trị mang lại.

Các đề xuất, kiến nghị tại cuộc họp sẽ được Tổ Giúp việc tổng hợp, báo cáo Ban Chỉ đạo xem xét, chỉ đạo các giải pháp tháo gỡ kịp thời nhằm thúc đẩy hiệu quả quá trình phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong thời gian tới./.