Sinh hoạt khoa học: “Nghiên cứu về quyền con người trên góc độ phát triển con người và tiếp cận liên ngành”

29/12/2023

 

Ngày 27.12.2023, thực hiện cập nhật các kiến thức mới theo hướng tiếp cận liên ngành, Viện Nghiên cứu Con người tổ chức sinh hoạt khoa học với chủ đề “Nghiên cứu về quyền con người trên góc độ phát triển con người và tiếp cận liên ngành” tại trụ sở số 9A Kim Mã Thượng, Cống Vị, Ba Đình, Hà Nội. Buổi sinh hoạt đã thu hút sự tham gia của toàn thể viên chức, người lao động Viện Nghiên cứu Con người.

Diễn giả chính của buổi sinh hoạt khoa học là GS.TS. Võ Khánh Vinh – Nguyên Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, chuyên gia có kinh nghiệm lâu năm trong nghiên cứu và giảng dạy về quyền con người. Nội dung của bài thuyết trình tập trung vào những vấn đề lý luận, thực tiễn trong nghiên cứu đa ngành, liên ngành và xuyên ngành về quyền con người.

Theo GS.Võ Khánh Vinh, quyền con người là thành quả phát triển lâu dài của lịch sử, xã hội loài người. Ở Việt Nam, quan điểm của Đảng và Nhà nước là lấy con người làm trung tâm, phát triển con người toàn diện. Nghị quyết 27-NQ/TW về tiếp tục xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam trong giai đoạn mới đã tiếp tục khẳng định lấy con người là trung tâm, mục tiêu, chủ thể và động lực phát triển đất nước. Hiện nay, giáo dục quyền con người đang được đưa vào các cấp học, ngành học, ở khắp các địa phương trong cả nước… Vấn đề đặt ra là phải nhận thức được một cách sâu sắc, toàn diện giá trị của quyền con người và phát huy có hiệu quả cho sự phát triển con người. Vì vậy, quyền con người đã và đang trở thành đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học.

 

GS. Võ Khánh Vinh, Nguyên Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam trình bày tại tọa đàm

 

GS. Võ Khánh Vinh nhấn mạnh quyền con người là một hiện tượng pháp lý, hiện tượng xã hội phức hợp, gắn liền với con người trên tất cả các phương diện của nó, với nhà nước, xã hội…; việc nghiên cứu, giáo dục và đào tạo về quyền con người phải bao trùm toàn bộ các phương diện, mối liên hệ của quyền con người; phải hiện đại hóa, có tư duy mới về nghiên cứu và đào tạo quyền con người trong bối cảnh mới hiện nay… Do đó, nghiên cứu về quyền con người không chỉ dựa trên các tiếp cận đơn ngành (tiếp cận đến quyền con người từ một ngành khoa học mà cụ thể ở đây là tiếp cận luật học thực chứng) mà phải có cách tiếp cận đa ngành, liên ngành và xuyên ngành. Tiếp cận đa ngành là tiếp cận đến quyền con người từ nhiều ngành khoa học khác nhau như: luật học, triết học, xã hội học, chính trị học, chính sách học, lịch sử, văn hóa học, so sánh học,… Tiếp cận liên ngành là kết hợp, tích hợp nhiều cách tiếp cận để nhận thức về quyền con người, chẳng hạn như kết hợp tiếp cận đa ngành để nhận thức pháp luật. Tiếp cận xuyên ngành là nhìn quyền con người xuyên qua tất các bộ phận hợp thành hệ thống pháp luật, các lĩnh vực, ngành pháp luật; xuyên qua một số ngành khoa học xã hội.

 Trên thực tế, tiếp cận theo hướng đa ngành, liên ngành, xuyên ngành về quyền con người đang được hình thành, triển khai trên nhiều cấp độ, được khẳng định ở nhiều nước trên thế giới và mang lại những giá trị to lớn trên các phương diện cả về khoa học và cuộc sống. Giá trị của các cách tiếp cận này là tạo nên hệ thống tri thức tổng hợp về quyền con người, gia tăng hiểu biết về giá trị quyền con người; nhận thức sâu sắc, đầy đủ hơn về bản chất, quy luật phát triển của quyền con người; tạo ra môi trường rộng lớn, dân chủ hơn cho các hoạt động nghiên cứu quyền con người; kết nối các cơ quan, tổ chức, chuyên gia nghiên cứu về quyền con người trong các ngành khoa học; phục vụ hiệu quả cho việc thực hiện, bảo vệ quyền con người và phát triển con người…

GS. Võ Khánh Vinh đã đưa ra mô hình tiếp cận đa ngành, liên ngành, xuyên ngành trong nghiên cứu quyền con người. Trên cơ sở đó, chỉ ra cách thức triển khai tiếp cận đa ngành, liên ngành, xuyên ngành trong nghiên cứu quyền con người và một số vấn đề cần phải lưu ý khi tiến hành nghiên cứu theo các cách tiếp cận này. 

 

  

Mô hình Tiếp cận đa ngành, liên ngành, xuyên ngành

trong nghiên cứu quyền con người

Sau phần nói chuyện của GS.TS Võ Khánh Vinh, buổi sinh hoạt khoa học tiếp tục diễn ra sôi nổi, tiếp nhận nhiều ý kiến chia sẻ kinh nghiệm, nhiều vấn đề muốn trao đổi của các cán bộ nghiên cứu như: chú trọng hơn nữa đến các nghiên cứu thực tiễn (TS. Lưu Thị Lịch); những khó khăn, rào cản trong quá trình nghiên cứu về quyền con người; sử dụng thuật ngữ "nhân quyền" hay "quyền con người"; vấn đề thể chế (ThS. Phan Thanh Thanh); vấn đề xây dựng các chỉ số đo lường (PGS.TS Nguyễn Thị Hoài Lê); các văn bản pháp quy về quyền con người (TS.Phạm Thị Tính); định hướng nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Con người trong giai đoạn trước mắt và lâu dài (PGS.TS Nguyễn Thị Hoài Lê, TS. Đào Thị Minh Hương), v.v…

Trả lời các câu hỏi, GS.TS Võ Khánh Vinh khẳng định giá trị của nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu lý luận về quyền con người; đánh giá cao những thành tựu quan trọng của Đảng và Nhà nước Việt Nam đối với việc ghi nhận, bảo vệ quyền con người; nhấn mạnh sự cần thiết của việc xác lập các tiêu chí đo lường quyền con người; đưa ra một số gợi mở, hướng nghiên cứu cho Viện trong thời gian tới... Đặc biệt, GS.TS Võ Khánh Vinh thể hiện sự tin tưởng vào khả năng và tiềm năng của Viện Nghiên cứu Con người trong việc đề xuất và thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu bởi đây là viện đa ngành, liên ngành đang nghiên cứu quyền con người ở nhiều chiều cạnh, góc độ; GS thể hiện mong muốn cán bộ của Viện có thể cùng chung tay, khai thác thế mạnh của mình, cùng hợp tác…  để giải quyết tốt các yêu cầu nghiên cứu trước mắt và lâu dài.

Phát biểu kết thúc buổi sinh hoạt khoa học, Viện trưởng - PGS.TS Nguyễn Thị Hoài Lê cảm ơn những hướng dẫn, gợi mở của GS.TS Võ Khánh Vinh; nhận định bài nói chuyện và các ý kiến trong buổi sinh hoạt đã mang lại định hướng trong việc xây dựng chiến lược, thiết kế hệ đề tài… nhằm mục tiêu phát triển bền vững, nâng cao năng lực nghiên cứu, năng lực khái quát - tổng quát, lý thuyết hóa gắn với thực tiễn và định hướng của Viện.

Đặc biệt, Viện trưởng và các thành viên trong Viện đều thể hiện mong muốn tiếp tục nhận được sự giúp đỡ, hướng dẫn và chia sẻ của những chuyên gia đầu ngành, tâm huyết và hiểu biết sâu sắc về khoa học xã hội như GS. Võ Khánh Vinh để các cán bộ nghiên cứu có điều kiện tốt hơn thực hiện quyết tâm đưa Viện Nghiên cứu Con người tiếp bước các thế hệ đi trước để phát triển nghiên cứu con người ở Việt Nam, thích ứng và bắt kịp sự phát triển của thế giới về khoa học nghiên cứu con người nói chung và quyền con người nói riêng.

Bùi Thanh Phương

 

The older news.............................