Hội thảo khoa học "Thực trạng và các giải pháp phát huy vốn xã hội nhằm phát triển kinh tế của người dân miền Tây Nghệ An".

04/07/2022

 

Chiều 30/6 và sáng 1/7/2022, Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam và UBND tỉnh Nghệ An phối hợp tổ chức hội thảo khoa học "Thực trạng và các giải pháp phát huy vốn xã hội nhằm phát triển kinh tế của người dân miền Tây Nghệ An". Hội thảo nằm trong khuôn khổ Chương trình hợp tác giữa Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam và UBND tỉnh về việc thực hiện đề tài cấp bộ “Phát huy vốn xã hội của người dân miền Tây Nghệ An trong phát triển kinh tế”.

Chủ trì hội thảo có các đồng chí: Tiến sĩ Đặng Xuân Thanh - Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; Ông Trần Quốc Thành - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ. Tham dự hội thảo còn có đại diện Sở Văn hóa - Thể thao; Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh; Ban Dân tộc tỉnh, các thành viên Đề tài và các cán bộ Nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Con người, Trung tâm Khoa học xã hội và nhân văn tỉnh Nghệ An, đại diện các cán bộ công tác tại các cơ quan Sở, Ban của Tỉnh và cán bộ công tác tại các huyện miền Tây Nghệ An, v.v...

 

 

Nhóm thực hiện đề tài đã trình bày sơ lược lý luận nghiên cứu vốn xã hội trong phát triển kinh tế và nhấn mạnh một số kết quả nghiên cứu của đề tài, đặc biệt một số vấn đề về thực trạng vốn xã hội của người dân miền Tây Nghệ An qua những số liệu khảo sát thu thập được và gợi mở một số khuyến nghị để phát huy vốn xã hội nhằm phát triển kinh tế của người dân miền Tây Nghệ An. Về cơ bản, vốn xã hội khu vực miền Tây Nghệ An khá đa dạng, phong phú có đóng góp vào sự phát triển kinh tế xã hội của người dân nói chung và của vùng nói riêng. Tuy nhiên sự đóng góp này còn chưa tương xứng, chưa đáp ứng với yêu cầu thực tiễn. Còn nhiều bất cập trong việc thúc đẩy vai trò của vốn xã hội trong phát triển kinh tế, đáng kể là sự co cụm của vốn xã hội trong cộng đồng các dân tộc thiểu số đã ảnh hưởng đến phát triển kinh tế, xã hội. Do vậy, cần có những giải pháp phá vỡ sự co cụm về vốn xã hội nơi đây để giải phóng các nguồn lực, kìm hãm phát triển kinh tế - xã hội miền tây Nghệ An. Tuy nhiên việc phá vỡ sự co cụm này cũng cần phải cân nhắc các yếu tố về văn hóa tộc người, về các giá trị truyền thống đang sẵn có để đảm bảo sự phát triển hiệu quả và bền vững của người dân nơi đây.

 

ThS. Hồ Thị Thu Thủy, thay mặt nhóm thực hiện đề tài trình bày kết quả nghiên cứu

 

PGS.TS. Nguyễn Thị Hoài Lê, thay mặt nhóm thực hiện đề tài trình bày kết quả nghiên cứu

 

Một số báo cáo cũng trình bày và phân tích về vai trò của vốn xã hội của các dân tộc thiểu số ở miền Tây Nghệ An trong xây dựng nông thôn mới, trong phát triển du lịch và các ngành nghề. Tiến sĩ Vi Văn An - nguyên công tác tại Hội Dân tộc học và Nhân học Việt Nam cho rằng, một trong những khó khăn nhất trong xây dựng nông thôn mới ở các xã, huyện miền núi, vùng dân tộc thiểu số của tỉnh Nghệ An là: tỷ lệ hộ nghèo cao, thu nhập của người dân còn thấp. Một số nơi vùng cao, vùng sâu, vùng xa, cơ sở văn hóa xuống cấp, môi trường, lao động việc làm hạn chế; địa hình chia cắt, nên giao thông đi lại khó khăn. Để thực hiện tốt xây dựng nông thôn mới vùng miền núi,  một trong các giải pháp cần thiết đó là phát huy vốn xã hội của cộng đồng các dân tộc. Với nghiên cứu trường hợp người Ơ Đu, nghiên cứu sinh Bùi Minh Hào - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội cho rằng, người Ơ đu có một nguồn vốn xã hội mang tính đặc thù của các dân tộc thiểu số và càng ngày vốn xã hội càng có vai trò quan trọng trong sự phát triển của họ. Doanh nhân Vi Thị Thắm, Chủ tịch trung tâm điều phối du lịch miền Tây Nghệ An TNT và Mạc Xuân Diện – Công ty cổ phần Dược liệu Pù mát đã đưa ra một số ví dụ điển hình về phát huy các mối liên kết trong cộng đồng để phát triển kinh tế và bày tỏ mong muốn tiếp tục được các cấp chính quyền quan tâm để phát triển hơn nữa các mạng lưới liên kết giữa doanh nghiệp – cộng đồng – chính quyền địa phương để hỗ trợ phát triển sản xuất kinh doanh.  

 

Nhà nghiên cứu Vi Văn An trình bày tham luận tại Hội thảo

 

Giải pháp nào để việc khai thác và phát huy vốn xã hội đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế vùng miền Tây Nghệ An, phù hợp với tập quán và bản sắc văn hóa và giữ được những nét độc đáo trong văn hóa các tộc người được các nhà nghiên cứu, các nhà quản lý nêu ra và thảo luận. Thực tế cho thấy việc khai thác và phát huy vai trò vốn xã hội của các dân tộc người thiểu số đến nay còn rất mới, chưa được quan tâm, chú trọng đúng mức. Điều này nhóm nghiên cứu đề tài đang tiếp tục nghiên cứu sâu hơn để có thể đề xuất các giải pháp hữu hiệu, phù hợp, xem xét đến yếu tố văn hóa tộc người, sự đầu tư vào con người nói chung và vốn con người cũng như vốn xã hội nói riêng, v.v...

Kết luận buổi hội thảo, Tiến sĩ Đặng Xuân Thanh - Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho rằng, đây là hội thảo trung gian về kết quả bước đầu của nhóm nghiên cứu. Vì vậy, tới đây Viện Nghiên cứu con người và Trung tâm Khoa học Xã hội và Nhân văn cần tiếp thu các ý kiến trao đổi của các nhà quản lý, các doanh nhân, các nhà khoa học tại địa phương trong buổi hội thảo để tiếp tục nghiên cứu để đưa ra kết quả cuối cùng một cách toàn diện, bao trùm hơn và khuyến nghị một số giải pháp phát huy vốn xã hội của người dân ở miền Tây Nghệ An trong phát triển kinh tế một cách cụ thể và thực tiễn cho địa phương.

Lê Hà