HỘI THẢO QUỐC TẾ THỰC HIỆN CÔNG BẰNG XÃ HỘI TRONG ĐIỀU KIỆN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG: KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VÀ VIỆT NAM

19/07/2019

 

          Tham dự hội thảo có các đại biểu, các nhà khoa học đến từ Đức, Bỉ, Slovakia, Đài Loan, Singapore, Hàn Quốc. Phía Việt nam có đông đảo các đại biểu đến từ Viện Hàn lâm KHXHVN, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Đại học Đà Nẵng, Đại học Quy nhơn, Viện KHXH vùng Nam Bộ,… Hội thảo đã nhận được trên 60 bài viết của các tác giả trong và ngoài nước. Nhưng do điều kiện thời gian nên chỉ một số báo cáo được Ban Tổ chức Hội thảo lựa chọn để trình bày tại các tiểu ban và ở các phiên toàn thể.

Trong 2 ngày, sau phần khai mạc Hội thảo đã tiến hành 2 phiên họp toàn thể, 4 phiên họp tiểu ban, 18 báo cáo được trình bày, tại các phiên hội thảo không khí thảo luận rất sôi nổi xoay quanh nhiều nội dung trong chủ đề Hội thảo, từ nội hàm và các khía cạnh của khái niệm công bằng, kinh nghiệm của các nước như Đức, Anh, Slovakia, Hàn Quốc, Ấn Độ, những thách thức trong thực hiện công bằng xã hội (CBXH), các nội dung cơ bản, các nguyên tắc CBXH, vai trò của nhà nước trong thực hiện CBXH, công bằng xã hội trong các lĩnh vực cụ thể, v.v… Kết thúc Hội thảo các đại biểu quốc tế và Việt Nam đã tham quan chùa Bái Đính và gặp gỡ trao đổi với Thượng tọa Thích Minh Quang một số vấn đề về đạo đức xã hội và vai trò của Phật giáo trong gíao dục đạo đức và lối sống.

Tại Hội thảo nhiều ý kiến trao đổi xoay quanh khái niệm công bằng từ nhiều góc độ khác nhau: CBXH là nguyên tắc, là ước nguyện, là thành quả của sự phát triển xã hội và con người; CBXH cũng là nguyên tắc, là nội dung của đạo đức xã hội; CBXH luôn gắn liền với dân chủ, tự do, bình đẳng như là điều kiện, là tiền đề tất yếu không thể thiếu. Mỗi bước tiến của CBXH đề gắn liền với sự tiến bộ trong dân chủ, tự do và bình đẳng. CBXH luôn gắn kết và được đảm bảo bằng quyền lực, sức mạnh mà nếu thiếu thì CBXH sẽ khó bền vững, khó tồn tại. Đã có bài viết chuyên về nội dung này được trình bày và có nhiều ý kiến trao đổi về nó. Các nhà nghiên cứu và quản lý xã hội luôn muốn có những tiêu chí, thước đo cụ thể, được đồng thuận để có thể sự dụng thường xuyên trong thực tế. Nhưng, CBXH cũng mang tính tương đối, nhiều chiều cạnh, nên điều đó khó thực hiện được. CBXH trong hai hệ thống kinh tế thị trường trên thế giới hiện nay cũng không đồng nhất nhau. Thực hiện CBXH phải có sự tham gia của nhiều chủ thể khác nhau, dù vai trò không như nhau tùy từng giai đoạn lịch sử và những điều kiện khác. CBXH cũng là mục tiêu của nhiều phong trào trong xã hội. Nó không thể tự đến với con người mà phải qua đấu tranh, qua trao đổi ý kiến, tranh luận. Có nhiều phương tiện khác nhau để thực hiện CBXH như  tiền lương, tiền công, tiền trợ cấp, an sinh xã hội, các loại dịch vụ, v.v….

Bất công và bất bình đẳng là mặt “lộn trái” của CBXH. Trong các chủ thể thì nhà nước có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc thực hiện CBXH. Nhà nước cùng với các chủ thể khác phải tạo ra được thể chế thích hợp đảm bảo cho CBXH được thực thi một cách tốt nhất trong điều kiện lịch sử cụ thể xác định.

Ở Việt Nam CBXH được thực hiện ngày càng sâu rộng từ sau 1986 và đạt được nhiều tiến bộ lớn, nên đã trở thành động lực của sự phát triển đất nước. Tuy nhiên, song song bất công cũng đang có những biểu hiện gia tăng. Phân hóa giàu nghèo đang doãng rộng thêm. Do vậy vai trò của thể chế trở nên rất quan trọng. Trong thực tế CBXH đang được triển khai rộng khắp bằng nhiều phương thức phân phối khác nhau và dưới những biện pháp rất cụ thể. Có các phương thức phân phối chính hiện đang giữ vị trí chủ đạo: Phân phối theo sản phẩm lao động; phân phối theo đóng góp trong quá khứ; phân phối các nguồn lực sản xuất; phân phối các thành quả của sự phát triển; phân phối cơ hội phát triển. Ở từng lĩnh vực, vùng, miền, tầng lớp khác nhau vai trò của các phương thức phân phối cũng khác nhau. Các phương thức phân phối đó sẽ tiếp tục tạo nên những bước tiến lớn trong thực hiện CBXH ở nước ta hiện nay.

Hội thảo đã xới lên nhiều vấn đề còn cần được tiếp tục thảo luận và nghiên cứu sâu hơn. Nhưng nó đã để lại những dư âm tốt, những dữ liệu để các nhà nghiên cứu tiếp tục suy ngẫm, tìm hiểu vấn đề sâu thêm và sẽ có cơ hội gặp lại năm sau để trao đổi những ý kiến, những bài học kinh nghiệm mới. Tài liệu của Hội thảo sẽ được xuất bản trong thời gian tới[1]./.

Lương Hải



[1] Cuộc Hội thảo cuối tháng 10 năm trước cũng về chủ đề CBXH đã được in bằng cả tiếng Việt và tiếng Anh.