Tin Hội thảo quốc tế: “An ninh nguồn nước trong bối cảnh biến đổi khí hậu tại Việt Nam”

20/04/2017

 Sáng ngày 19/4/2017 tại Hà Nội, Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài, Mạng lưới hợp tác về Nước (Cộng hòa Liên bang Đức) và Viện Khoa học Thủy lợi Việt Nam, Tổ chức Hợp tác phát triển Đức (GIZ) đã phối hợp tổ chức hội thảo quốc tế “An ninh nguồn nước trong bối cảnh biến đổi khí hậu tại Việt Nam”.

Tham gia Hội thảo có ông Trần Việt Thanh - Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ; đại diện Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn; ông Jorg Ruger – tham tán phụ trách lĩnh vực môi trường bảo vệ thiên nhiên và phát triển đô thị Đại sứ quán Cộng hoà Liên Bang Đức tại Việt Nam; cùng lãnh đạo và thành viên của các đơn vị đồng tổ chức Hội thảo và đông đảo các nhà khoa học đến từ các bộ, ngành, viện nghiên cứu, trường đại học, các đơn vị thông tin truyền thông. Mục tiêu của Hội thảo là nhằm tăng cường nhận thức chung về ảnh hưởng của biến đổi khí hậu với môi trường, đặc biệt là về an ninh nguồn nước, đồng thời tạo điều kiện cho các đơn vị chuyên môn, các nhà khoa học trong nước và quốc tế trao đổi kiến thức chuyên ngành về công nghệ, kỹ thuật và kinh nghiệm trong phòng tránh thảm họa môi trường bằng các giải pháp thực tiễn.

Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Nguyễn Mại - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài đọc diễn văn khai mạc Hội thảo, theo Ông: Việt Nam đang phải đối mặt với những thách thức lớn về an ninh nguồn nước. Quá trình công nghiệp hóa, khai thác năng lượng dòng chảy và mở rộng diện tích tưới tiêu nông nghiệp của những nước thượng nguồn đang gây khó khăn cho Việt Nam. Ở Việt Nam, nhu cầu nước cho sản xuất và tiêu dùng tăng nhanh, mặc dù lượng mưa hàng năm khá cao nhưng phân bổ không đồng đều theo không gian và thời gian; bên cạnh đó, hiện tượng suy thoái đất diễn ra nhanh dưới tác động của biến đổi khí hậu, nước biển dâng, tình trạng sa mạc hóa ở các tỉnh Nam Trung bộ và sụt lún gây ngập lụt vùng đồng bằng sông Cửu Long, ảnh hưởng lớn đến tình hình phát triển kinh tế - xã hội và an ninh lương thực. Nhiều dòng sông bị ô nhiễm nặng, chất lượng nước ngày càng xấu, rừng bị chặt phá, làm thủy điện,... ảnh hưởng đến việc điều tiết nguồn nước gây nhiễm mặn, suy thoái trượt lở, hoang hoá, sa mạc hoá đất đai, đe dọa cán cân nguồn nước. Bão lũ gây thiệt hại lớn về người và tài sản, làm sạt đất, lở núi, xói bờ và xâm thực ven biển. Xu thế thiếu nước, như dòng chảy kiệt, nắng nóng kéo dài và mưa giảm gây khô hạn đang đe dọa các vùng trong cả nước.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ - Trần Việt Thanh cũng cho rằng, biến đổi khí hậu đã, đang và sẽ làm cho các thách thức về nguồn nước trở nên phức tạp và khó lường. Nước sông, nước ngầm đã và đang suy giảm đáng kể, mực nước biển có xu hướng dâng cao, triều cường và xâm nhập mặn ngày càng gia tăng. Trong khi, quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa cũng như sự gia tăng dân số, nhu cầu về nước cho sản xuất, đời sống đang tăng nhanh. Do đó, việc tìm cách tiếp cận mới và giải pháp ứng phó, thích ứng với biến đổi khí hậu để bảo đảm an ninh nguồn nước là nhiệm vụ cấp thiết hiện nay.

          PGS.TS Nguyễn Vũ Việt - Giám đốc Viện Khoa học Thủy lợi, cho rằng: Khái niệm an ninh nguồn nước giờ đây không chỉ là cung cấp đủ nước cho sinh hoạt của con người và các hoạt động kinh tế, mà còn là bảo đảm môi trường, hệ sinh thái thủy sinh lành mạnh và khả năng chống lại các thảm hoạ liên quan đến nước của mỗi quốc gia. Trong tương lai, nhu cầu về nước và các tác động của nguồn nước liên quan đến an ninh lương thực và năng lượng sẽ là vấn đề cần được đặc biệt quan tâm.

Trong phát biểu của Jorg Ruger - tham tán Đại sứ quán CHLB Đức cũng nêu ra các thách thức toàn cầu về nước, trong đó Việt Nam là 1 trong 5 quốc gia phải chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của biến đổi khí hậu; là quốc gia nằm ở hạ nguồn các con sông quốc tế, và đồng bằng sông Cửu Long lại là nơi cung cấp một lượng lớn lương thực cho thị trường thế giới – các thách thức về nguồn nước đe dọa đối với an ninh lương thực.

Hội nghị cũng nghe các tham luận của ông Peter Stamm: “Giới thiệu Mạng lưới hợp tác về Nước Cộng hòa Liên bang Đức và định hướng tương lai ở Việt Nam”; tham luận của GS.TS Trần Đình Hòa “Một số vấn đề về an ninh nguồn nước trong bối cảnh biến đổi khí hậu tại Việt Nam”: Tham luận của TS. Dirk Pauschert về “Kinh nghiệm của Tổ chức Hợp tác phát triển Đức trong việc hỗ trợ Việt Nam ứng phó với biến đổi môi trường”; Tham luận của TS. Tô Quang Toản về “Ảnh hưởng của biến đổi môi trường đối với nhiễm mặn tại lưu vực sông Mekong”.

Phần thứ 2 của Hội nghị diễn ra cuộc đối thoại bàn tròn do TS. Nguyễn Anh Tuấn (Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp đầu tư nước ngoài, Tổng Biên tập Tạp chí Nhà Đầu tư) chủ trì đã trích dẫn lưu ý của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO): Việt Nam cũng như các quốc gia khác muốn tránh nguy cơ về an ninh nguồn nước trong bối cảnh biến đổi khí hậu cần quan tâm giải quyết 4 vấn đề: hệ quả xã hội, kinh tế và môi trường khi lấy nước từ thiên nhiên; quan hệ giữa sử dụng đất và nguồn nước; hệ lụy khi chuyển đổi nguồn nước và sử dụng đất; những vấn đề xã hội khi có sự khủng hoảng nguồn nước. TS. Dirk Pauschert cho biết: Tổ chức Hợp tác phát triển Đức có những dự án đã và đang triển khai tại các đô thị ở Việt Nam để nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu cũng như bảo vệ nguồn nước, các chương trình chống ngập úng được triển khai từ năm 2012-2016 tại 5 đô thị duyên hải quy mô vừa (Bình Định, Phú Yên, Khánh Hoà, Quảng Ngãi, Sóc Trăng, Cà Mau),… Đề cập đến những giải pháp cụ thể đối với an ninh nguồn nước, GS. TS Trần Đình Hòa cho rằng, cần có sự hợp tác chặt chẽ và thiện chí giữa các quốc gia để cùng bảo vệ, chia sẻ, khai thác công bằng, hiệu quả nguồn tài nguyên nước. Liên quan đến hoạt động của doanh nghiệp, các đại biểu cho rằng, Việt Nam cần đảm bảo 3 yếu tố: Chia sẻ thông tin, tạo thị trường sinh lợi nhuận và tạo niềm tin cho doanh nghiệp về tiềm năng của lĩnh vực này, chắc chắn sẽ thu hút sự tham gia của khối doanh nghiệp tư nhân trong lĩnh vực bảo đảm an ninh nguồn nước nói riêng và ứng phó với biến đổi khí hậu nói chung. Đồng thời, cần có hệ thống chính sách, pháp luật, chiến lược về tài nguyên nước hoàn chỉnh nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý, bảo vệ, khai thác, sử dụng nước hợp lý, tiết kiệm tài nguyên nước và phòng chống có hiệu quả các tác hại của nước do nhân tai gây ra. Bên cạnh đó, phải thay đổi nhận thức và hành động ở mỗi địa phương, mỗi ngành, đoàn thể, cá nhân trong bảo đảm an ninh nguồn nước. Các nhà quản lý, nhà khoa học phải đưa ra nhiều thông tin, giải pháp hữu ích liên quan đến việc bảo đảm an ninh nguồn nước trong bối cảnh biến đổi khí hậu rõ rệt như hiện nay.

Phạm Thị Tính