Báo cáo Hạnh phúc toàn cầu năm 2015

28/05/2015

Ngày 23 tháng 4 năm 2015 tại New York, Mạng lưới Giải pháp Phát triển Bền vững (Sustainable Development Solutions Network) bao gồm các nhà khoa học thuộc trường đại học British Columbia và trường đại học Kinh tế London đã công bố Báo cáo Hạnh phúc Toàn cầu năm 2015. Đây là báo cáo lần thứ 3 được công bố kể từ năm 2012 cho đến nay (báo cáo lần đầu được công bố năm 2012 và lần hai năm 2013). Báo cáo năm nay đặt trọng tâm vào một số vấn đề như: thiết kế chính sách, nâng cao giá trị con người (human values) và đầu tư vào vốn xã hội. Trong đó, vấn đề thiết kế chính sách, tập trung vào bốn khuyến nghị. Thứ nhất, các chính phủ cần nâng cao hạnh phúc của người dân và giảm bớt những khó khăn mà người dân có thể gặp phải. Thứ hai, chính phủ các nước nên phát triển những phương pháp mới về phân tích chính sách dựa trên hạnh phúc giống như phương pháp truyền thống về chi phí/đầu tư. Thứ ba, khi thay đổi các chính sách cần được đánh giá thông qua những thử nghiệm, trong đó tác động đến hạnh phúc cần phải được phân tích thường xuyên. Cuối cùng, mục tiêu chính của khoa học xã hội là phải tìm ra những nguyên nhân và hạn chế có thể ảnh hưởng đến hạnh phúc của người dân.

Trong vấn đề nâng cao giá trị con người (human values), báo cáo đưa ra quan điểm về giá trị con người, đó là những nguyên tắc, chuẩn mực, lý lẽ và những niềm tin mà người dân chấp nhận như nền tảng trong đời sống hàng ngày. Các giá trị con người là tập hợp những thước đo và hành vi bất biến mà các cá nhân dựa theo nhằm thực hiện những hành động hiệu quả và làm lợi cho xã hội. Báo cáo cũng chỉ ra rằng giá trị hạnh phúc của mỗi cá nhân sẽ cao hơn nếu họ được làm việc cùng với những người khác. Hay nói theo cách khác, hạnh phúc của mỗi cá nhân sẽ cao hơn nếu mối quan hệ giữa bản thân và cộng đồng có sự đa dạng. Để có được điều này trước hết họ phải có vốn giá trị con người ở một mức độ nhất định.

Còn bàn về vấn đề đầu tư vào vốn xã hội, báo cáo chỉ ra rằng, cộng đồng hay quốc gia có nguồn vốn xã hội được xếp hạng cao có nghĩa là cộng đồng hay quốc gia đó có  nền quản trị hiệu quả và có sự trợ giúp rất lớn giữa các thành viên trong xã hội. Vốn xã hội về mặt gián tiếp hay trực tiếp đều làm tăng hạnh phúc của người dân bằng cách thúc đẩy hệ thống tương trợ xã hội, tính rộng lượng, tính hy sinh và sự chân thành trong quản trị công. Thêm vào đó, vốn xã hội trực tiếp hay gián tiếp làm tăng hạnh phúc của người thông qua giảm chi phí hoạt động sản xuất kinh doanh trong cộng đồng. Câu hỏi đặt ra là các cộng đồng hay quốc gia với nguồn vốn xã hội thấp bằng cách nào đó có thể nâng cao nguồn vốn này và giúp cho hạnh phúc của người dân cao hơn. Câu trả lời đó là bằng giáo dục, chỉ dẫn mang tính đạo đức, các quy tắc đạo lí và xây dựng các chính sách làm giảm yếu tố có thể tác động không tốt đến hạnh phúc, thu nhập, sức khỏe và những mỗi quan hệ xã hội của người dân.

Báo cáo năm nay tính toán chỉ số hạnh phúc của 158 quốc gia (nhiều hơn năm 2013, hai quốc gia). Chỉ số này được tính toán dựa trên thang đo có điểm số từ 0 đến 10. Trong đó, điểm 0 thể hiện cuộc sống khó khăn và điểm 10 thể hiện cho cuộc sống thoải mái. Thang điểm này được đánh giá dựa trên cảm nhận của những người được hỏi. Các quốc gia có điểm trung bình đạt 7,5 được xếp vào nhóm có chỉ số hạnh phúc cao, còn các quốc gia có điểm trung bình dưới 3 điểm thuộc các nhóm có chỉ số hạnh phúc thấp. Theo đó, các vị trí đứng đầu về chỉ số hạnh phúc năm nay chủ yếu vẫn là các nước Bắc Âu như: Thụy Sỹ, Iceland, Đan Mạch và Na Uy. Các quốc gia trong nhóm 10 nước tiếp theo bao gồm Canada, Phần Lan, Hà Lan, Thụy Điển, New Zealand và Australia với điểm số khoảng 7,28. Đứng ở nhóm 10 quốc gia có chỉ số hạnh phúc thấp nhất nhóm phần lớn là các quốc gia thuộc châu Phi và Afghanistan, Syria.

Năm nay, Việt Nam xếp thứ 75/158 quốc gia và vùng lãnh thổ được tính toán, với điểm trung bình 5,360 điểm. So với năm 2013, xếp hạng và chỉ số hạnh phúc của Việt Nam năm nay đều thấp hơn (xếp hạng năm 2013 của Việt Nam đứng 63/156 quốc gia với điểm số: 5,360). Còn so với 9 quốc gia trong khu vực được tính toán, chỉ số hạnh phúc của Việt Nam năm 2015 đứng vị trí thứ 5/9 quốc gia (sau Singapore, Thailand, Malaysia, Indonesia và đứng trước Philippines, Laos, Myanmar, Cambodia). So về điểm số với nước đứng đầu trong khu vực là Singapore, Việt Nam thấp hơn 1,438 điểm (5,360 điểm so với 6,798 điểm). Còn so về thứ hạng, Việt Nam thấp hơn Singapore 51 bậc. Điều này cho thấy, để chỉ số hạnh phúc ở nước ta ngang bằng với những quốc gia trong khu vực, Việt Nam cần phải nỗ lực nhiều hơn nữa trong phát triển kinh tế - xã hội.

Như vậy có thể thấy, cùng với Báo cáo phát triển con người, Báo cáo hạnh phúc toàn cầu đang có những tác động đến các quốc gia trên thế giới nhằm hướng tới sự hoàn thiện các chính sách phát triển vì con người. Nhiều quốc gia trên thế giới cũng đã nghiên cứu, đo đạc chỉ số hạnh phúc và sử dụng kết quả để đưa ra những chính sách nhằm tạo ra một không gian sống thoải mái với những dịch vụ công hoàn hảo hơn cho người dân.

Nguyễn Ngọc Trung