Sinh hoạt khoa học: "Âm nhạc đại chúng và sự hình thành bản sắc của giới trẻ: Một nghiên cứu trường hợp tại Hà Nội"

30/11/2015

Nằm trong chuỗi các hoạt động sinh hoạt khoa học được lãnh đạo Viện Nghiên cứu Con người giao nhiệm vụ cho Chi đoàn thanh niên, sáng thứ Ba  (ngày 24 tháng 11 năm 2015), Th.s. Phan Thanh Thanh, đoàn viên Chi đoàn Viện Nghiên cứu Con người đã trình bày đôi nét về Âm nhạc đại chúng và sự hình thành bản sắc của giới trẻ thông qua nghiên cứu trường hợp hai nhóm nhảy cover St. 319 và YG Lover Crew tại Hà Nội. Đây là hai nhóm nhảy cover (đặc biệt là nhạc Kpop) nổi tiếng Hà Nội rất được giới trẻ Việt Nam yêu thích.

YG Lovers Crew, thành lập năm 2011, 11 thành viên chính thức, là tập hợp những người yêu âm nhạc của YG Entertainment, K-Pop. Các thành viên trong nhóm đều ở độ tuổi từ 18- 24. ST. 319, thành lập năm 2011, gồm 20 thành viên ở độ tuổi từ 13- 17. Ngoài hoạt động nhảy cover K-Pop, nhóm còn hoạt động khác như tìm kiếm và phát triển tài năng, sản xuất các sản phẩm giải trí (âm nhạc, nghệ thuật, vũ đạo) v.v... St. 319 không chỉ được biết đến trong nước, mà còn gây ấn tượng trên khắp thế giới khi liên tiếp chiến thắng trong những cuộc thi nhảy cover do chính các công ty giải trí Hàn Quốc thực hiện như cuộc thi nhảy The Boy, Twinkle của SNSD, chiến thắng toàn cầu trong cuộc thi flashmob thế giới của Wonder Girls,...

Trong nghiên cứu của mình, tác giả đã nêu bối cảnh sự phổ biến âm nhạc Hàn Quốc tại Việt Nam thời gian gần đây. Nghiên cứu của tác giả nhằm giải thích hai câu hỏi: các nhóm nhảy K-Pop đã tạo ra không gian xã hội như thế nào và hiện tượng nhảy K-Pop đã làm thay đổi bản sắc của thanh niên Việt Nam tại khu vực thành thị như thế nào. Các khái niệm được sử dụng trong nghiên cứu bao gồm khái niệm về vốn văn hóa, xã hội, kinh tế của ier ; Sự tưởng tượng qua không gian công nghệ và truyền thông của Appadurai và Sự toàn cầu hóa tại Châu Á/Châu Á Hóa của  Iwabuchi.

Kpop là tên gọi tắt của Korea Pop- vốn đang là một làn sóng được khá nhiều bạn trẻ ưa chuộng. Kpop không chỉ thu hút người nghe với những giai điệu sôi động, ca từ vui tươi mà còn những động tác nhảy cực chuẩn trong các MV siêu đẹp. Làn sóng Kpop đang dần khẳng định thương hiệu cho riêng mình khi bắt đầu tấn công sang các thị trường nước ngoài như Nhật Bản, Trung Quốc, Việt Nam,...và thậm chí đã bắt đầu tấn công sang các khu vực khác. Điển hình là trong những năm gần đây bắt đầu có khá nhiều cuộc thi nhảy theo các thần tượng, nhóm nhạc Hàn Quốc tại Việt Nam và đã thu hút được rất nhiều bạn trẻ tham gia. Đến với Kpop dance cover, các bạn trẻ không bắt buộc phải đã qua lớp học nhảy cơ bản, cũng không bắt buộc phải nhảy chuyên nghiệp hay yêu cầu có ngoại hình. Đặc biệt hơn, Kpop dance là một môn không phân biệt nam hay nữ, với mỗi bài hát bạn yêu thích, bạn trẻ hoàn toàn có thể thoải mái nhảy theo thần tượng của mình chỉ cần người đó có lòng đam mê, hứng thú với Kpop và nhảy múa.

Nghiên cứu về hai nhóm nhảy YG Lovers Crew và St. 319, tác giả cho rằng sự sáng tạo từ các clip cover không đơn thuần chỉ coi là các bản copy mà nó có thể được coi là các clip âm nhạc độc lập; nhảy K-pop có thể được coi là bước khởi đầu trên con đường nghệ thuật của một bộ phận giới trẻ và hoạt động của các nhóm này cho thấy giới trẻ Việt Nam cũng đã hội nhập và trở thành một bộ phận của văn hóa đại chúng thế giới.

Tác giả cũng nêu ra một số phát hiện: dư luận xã hội về K-pop khá tiêu cực vì nó làm tổn thương lòng tự hào dân tộc; lý do chính thanh niên Việt Nam tiêu thụ sản phẩm âm nhạc đại chúng K-pop là vì âm nhạc V- pop chưa đủ hấp dẫn họ và việc họ tiêu thụ sản phẩm âm nhạc này hoàn toàn là do sở thích của riêng họ chứ không phải do tính chất nguồn gốc (quốc gia) của sản phẩm; thị hiếu âm nhạc của giới trẻ cũng phản ánh cuộc sống đương đại và trải nghiệm mới; Internet đã đẩy dòng chảy văn hóa đi nhanh hơn và tạo ra một loại toàn cầu hóa kiểu mới.

Để làm rõ hơn những nhận định, phát hiện nghiên cứu trên tác giả cũng nêu nhiều quan điểm của các tác giả quốc tế nghiên cứu về vấn đề này, về dòng chảy âm nhạc hiện nay, về sự ảnh hưởng, tiếp thu văn hóa mà cụ thể là âm nhạc Hàn Quốc trong giới trẻ đặc biệt là ở Việt Nam. Họ đã có những thay đổi về phong cách ăn mặc, về giá trị âm nhạc và tạo ra những sản phẩm âm nhạc mới như phát hành một số bài hát Việt với vũ đạo được lấy cảm hứng từ các điệu nhảy K-pop; hoặc có sự pha trộn giữa Kpop và yếu tố âm nhạc Mỹ để thu hẹp khoảng cách về phát triển v.v..

Bài trình bày đã thu hút sự quan tâm của các đoàn viên tham dự, nhiều ý kiến trao đổi thảo luận đã nêu ra như cần xem xét sự ảnh hưởng của Kpop đến giới trẻ theo cả hai chiều tích cực và tiêu cực; một số nhận định còn thiếu yếu tố đối chứng để làm sáng tỏ; sự khác biệt trong chiến lược chính sách phát triển văn hóa giữa hai nước khiến cho việc tiếp nhận và tiêu thu sản phẩm âm nhạc này còn nhiều ý kiến trái chiều v.v... Đặc biệt ý kiến của PGS.TS Mai Quỳnh Nam khi nói về những vấn đề lý luận cơ bản của truyền thông đại chúng và văn hóa đại chúng đã giải đáp nhiều khúc mắc và làm sáng tỏ hơn nhiều vấn đề mà diễn giả đã trình bày. Những buổi sinh hoạt như thế này thực sự rất hứu ích. Mỗi đoàn viên tham dự đã ít nhiều nắm bắt thêm những kiến thức nền cơ bản, những thông tin phong phú và những gợi ý cho các nghiên cứu tiếp theo.

Lê Thị Thu Hà