Một số văn bản quốc tế liên quan đến quyền con người

01/12/2015

Có lẽ chưa bao giờ trong lịch sử loài người, vấn đề quyền con người được quan tâm và đề cao như trong xã hội đương đại. Những quan điểm cơ bản về việc bảo vệ quyền con người được ghi nhận trong Hiến chương của Liên hợp quốc (1945) và Tuyên ngôn thế giới về nhân quyền của Liên Hợp Quốc (1948). Những văn bản đó là cơ sở cho hệ thống pháp lý về quyền con người thế giới. Sau Hiến chương của Liên hợp quốc và Tuyên ngôn thế giới về nhân quyền, Liên Hợp Quốc cũng ban hành nhiều công cụ pháp lý khác như các công ước, hiệp ước, điều khoản tập trung vào những quyền cụ thể của con người. Các công cụ pháp lý và các cơ quan quản lý đã hình thành nên hệ thống pháp lý quốc tế hướng tới việc đảm bảo thực thi quyền con người. Nội dưới đây thể hiện một số văn kiện quốc tế quan trọng liên quan đến quyền con người và số lượng các quốc gia trên thế giới ký kết thông qua. Trong đó, Công ước ngăn chặn mọi hình thức phân biệt đối xử chống lại phụ nữ (CEDAW) và Công ước về quyền trẻ em (CRC) có tỷ lệ quốc gia tham gia ký kết nhiều nhất.

Các công cụ pháp luật về quyền con người thế giới

Tên các công cụ pháp luật

Thời gian ban hành

Số lượng quốc gia ký kết (2004)

% quốc gia trên thế giới ký kết

Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị (ICCPR)

1966

152

78

Công ước quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa (ICESCR)

1966

149

77

Điều khoản không bắt buộc đối với Hiệp ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị (OPT1)

1976

104

54

Điều khoản không bắt buộc đối với Hiệp ước quốc tế về các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa (OPT2)

1989

50

26

Công ước ngăn chặn mọi hình thức phân biệt chủng tộc (CERD)

1966

169

87

Công ước ngăn chặn mọi hình thức phân biệt đối xử chống lại phụ nữ (CEDAW)

1979

177

91

Công ước về quyền trẻ em (CRC)

1989

192

99

 

(Nguồn: Todd Landman, 2006, tr.13)

          Bên cạnh các điều luật, công ước về quyền con người mang tính toàn cầu, các khu vực (như hệ thống châu Âu, hệ thống Trung Mỹ, hệ thống châu Phi) cũng có các công cụ và cơ chế được xây dựng từ năm 1948 (sau khi Tuyên ngôn thế giới về Nhân quyền của Liên Hợp Quốc ra đời) để tăng cường việc đảm bảo quyền con người như: Công ước Châu Âu về bảo vệ quyền con người và tự do cơ bản của con người; Công ước châu Mỹ về đảm bảo quyền con người; Hiến chương châu Phi về con người và quyền của con người… Trong ba hệ thống khu vực là châu Âu, châu Mỹ và châu Phi, có thể nói hệ thống Châu Âu có sức mạnh nhất xét dưới góc độ thi hành đầy đủ các chuẩn mực về quyền con người, tiếp đó là hệ thống của châu Mỹ và cuối cùng là châu Phi (Todd Landman, 2006).

Vũ Thanh

Tài liệu tham khảo:

Todd Landman, Studying Human Rights, Routledge, 2006