Báo cáo thực trạng Quyền có đủ lương thực của Afghanistan năm 2009

24/05/2012
Thực trạng về Quyền có đủ lương thực là một phần của Báo cáo Quyền Kinh tế - Xã hội của Afghanistan năm 2009. Ở đây Quyền có đủ lương thực (right to food) được hiểu là tất cả mọi người phải tiếp cận được với lương thực mà họ cần. Nhà nước cần tận dụng các nguồn lực của mình để giảm tỷ lệ đói nghèo, tỷ lệ suy dinh dưỡng và đảm bảo về an ninh lương thực cho người dân.

 

              Thực trạng về Quyền có đủ lương thực là một phần của Báo cáo Quyền Kinh tế - Xã hội của Afghanistan năm 2009. Ở đây Quyền có đủ lương thực (right to food) được hiểu là tất cả mọi người phải tiếp cận được với lương thực mà họ cần. Nhà nước cần tận dụng các nguồn lực của mình để giảm tỷ lệ đói nghèo, tỷ lệ suy dinh dưỡng và đảm bảo về an ninh lương thực cho người dân.

Quyền có đủ lương thực bao gồm 4 thành tố: tính sẵn có, khả năng tiếp cận, sự phù hợp, và tính bền vững. Tính sẵn có có nghĩa là lương thực được cung cấp hoặc là trực tiếp từ sản xuất hoặc là qua hệ thống phân phối, chế biến và thị trường. Quyền này đòi hỏi lương thực phải được tiếp cận cả trên phương diện kinh tế và điều kiện tự nhiên (ví dụ: về mặt địa lý), có nghĩa rằng mọi công dân đều có thể tiếp cận một cách dễ dàng với lương thực mà họ cần. Mặt khác, lương thực phải có chất lượng, an toàn, chấp nhận được về mặt văn hoá đối với tất cả mọi người, phù hợp với tình trạng cá nhân, tuổi tác, điều kiện sống, nghề nghiệp và giới. Lương thực phải mang tính bền vững, không chỉ sẵn có đối với thế hệ hiện tại mà đối với cả thế hệ tương lai.

              Quyền có đủ lương thực đòi hỏi chính phủ phải giúp đỡ các công dân của họ đáp ứng được nhu cầu về lương thực bằng việc tạo một môi trường kinh tế, chính trị và xã hội thuận lợi. Hoạt động kinh tế không phù hợp sẽ dẫn đến đói nghèo và suy dinh dưỡng. Ngoài ra, những vấn đề này cũng phụ thuộc vào khả năng của người nông dân sản xuất ra những lương thực phù hợp, phụ thuộc vào quyền lựa chọn sinh kế của mỗi người.

              Afghanistan là một đất nước có tiềm năng lớn về nông nghiệp, có nguồn nước dồi dào, 85% dân số là nông dân. Các chuyên gia kinh tế tin rằng Afghanistan thừa khả năng để sản xuất nông nghiệp và tự cung cấp đủ lương thực cho người dân. Afghanistan có 7,9 triệu hecta đất nông nghiệp nhưng chỉ có 3 triệu hecta được sử dụng để trồng trọt, còn gần 5 triệu hecta chưa được canh tác. Afghanistan mới chỉ sử dụng khoảng 30% nguồn nước hiện có. Việc cải tạo hệ thống thuỷ lợi có thể nâng cao sản lượng lương thực và giúp đưa 5 triệu hecta đất nông nghiệp còn lại vào sử dụng. Tuy nhiên, chính phủ nước này chưa dành sự đầu tư thích đáng cho nông nghiệp. Phương thức sản xuất nông nghiệp ở Afghanistan vẫn mang tính chất địa phương, lạc hậu và chưa được cơ giới hoá.

Vào những thời điểm khó khăn như hạn hán, giá lương thực tăng cao, mặc dù chính phủ có những biện pháp kiềm chế giá lương thực nhưng do thu nhập của người dân thấp nên nhiều người vẫn không có đủ tiền để mua lương thực. Ngoài ra, do điều kiện tự nhiên (địa lý), ở một số địa phương người dân gặp khó khăn trong việc tiếp cận để mua lương thực. Kết quả là 44% gia đình Afghanistan không có sự an toàn về lương thực, 35% gia đình không đáp ứng đủ lượng calo hàng ngày, 61% gia đình dùng thực phẩm chất lượng thấp, 45-60% trẻ em dưới 5 tuổi bị suy dinh dưỡng.

Vì không có sự đầu tư thích đáng vào nông nghiệp (mặc dù Afghanistan có tiềm năng) và do sản xuất nông nghiệp hoàn toàn phụ thuộc vào thiên nhiên, nên năm nào thời tiết thuận lợi thì sản lượng lương thực được đảm bảo, còn năm nào xảy ra hạn hán hoặc lượng mưa không đủ thì không đáp ứng được nhu cầu về lương thực cho người dân. Chính vì thế quyền có đủ lương thực ở Afghanistan thiếu tính bền vững.

Thiết nghĩ để đảm bảo thực hiện được quyền có đủ lương thực của người dân, chính phủ Afghanistan cần chú trọng hơn nữa vào vấn đề phát triển kinh tế, đặc biệt là đầu tư phát triển sản xuất nông nghiệp, cải tạo hệ thống thuỷ lợi, tận dụng nguồn nước tưới, đưa vào sử dụng phần diện tích đất canh tác còn bỏ trống để nâng cao sản lượng lương thực. Tóm lại, Chính phủ cần hoạch định một chiến lược dài hạn để giải quyết vấn đề nghèo đói và đảm bảo an ninh lương thực cho người dân.

             

Nguồn: Afghan Independent Human Rights Commission, 2009. Report on the Situation of Economic and Social Rights in Afghanistan.

Nguyễn Vũ Quỳnh Anh (tổng thuật)