Báo cáo phát triển con người Cam-pu-chia 2019 với chủ đề “Bền vững tài nguyên thiên nhiên cho tất cả”

11/12/2020

Báo cáo phát triển con người năm 2019 của Cam-pu-chia đã chỉ ra rằng, khi quốc gia đang trong quá trình phát triển, cũng là lúc phải đối mặt với các vấn đề về môi trường. Chính vì vậy, đây là cơ hội tốt để quản lý tài nguyên thiên nhiên nhằm đảm bảo phát triển bền vững cho con người và môi trường của quốc gia. Quốc gia có thể giảm thiểu áp lực đối với nguồn tài thiên nhiên trong đó cụ thể là tài nguyên rừng và một số nguồn tài nguyên thiên nhiên khác bằng cách tiếp cận khác nhau. Trong đó, việc sử dụng nguồn tài nguyên thiên nhiên phục vụ cho phát triển kinh tế quốc gia theo chiều hướng công bằng và bền vững hơn.

Hiện nay, thành tựu đạt được trong phát triển kinh tế của quốc gia là thu nhập tăng, xã hội ổn định, tuy nhiên quốc gia cũng đang phải đối mặt với những thách thức dài hạn. Nếu Cam- pu- chia hành động ngay bây giờ, họ có thể sẽ giải quyết được những thách thức cùng với đó là phát triển kinh tế - xã hội. Để thực hiện tốt phát triển kinh tế- xã hội và giải quyết những thách thức đặt ra đối với nguồn tài nguyên thiên nhiên, yêu cầu phải tập trung phát triển ở khu vực nông thôn, nơi có khoảng 80% dân số trong đó bao gồm phần lớn người nghèo tập trung ở khu vực này. Tại khu vực nông thôn, người dân phụ thuộc nhiều vào nguồn tài nguyên thiên nhiên để sản xuất thực phẩm cho cuộc sống của họ. Người dân nông thôn là những đối tượng dễ bị tổn thương trước biến đổi khí hậu và những cú sốc khác từ thiên nhiên. Việc quản lý tốt tài nguyên thiên nhiên sẽ tăng cường khả năng phát triển của người dân và triển vọng cho phát triển con người trong tương lai.

Để phát triển kinh tế thường là sự đánh đổi với môi trường, nhưng cũng có thể phát triển cả hai nếu như đất nước có những chiến lược phát triển phù hợp như bảo vệ tốt nguồn tài rừng, cũng như bảo vệ tốt các khu vực thiên nhiên khác có tiềm năng phát triển tốt ở nông thôn. Trong những năm gần đây, tăng trưởng GDP của Cam- pu- chia luôn tăng trưởng 7% năm, chỉ số phát triển con người cũng được cải thiện nhanh như tăng tuổi thọ, tăng mức thu nhập của người dân. Tuy nhiên, chỉ số giáo dục lại tụt hậu so với các nước Đông Nam Á. Tiến bộ trong phát triển con người cũng đã được thu hẹp khoảng cách giữa vùng nông thôn, vùng sâu và vùng xa với khu vực đô thị ở Cam-pu-chia. Tuy nhiên, mô hình phát triển ở Cam-pu- chia hiện nay đã gây ra những tổn thất về môi trường, như độ che phủ của rừng đã giảm đáng kể trong thời gian qua, năm 2010 là 57,07 %, nhưng đến năm 2018 chỉ còn 46,86%[1]. Sự suy giảm diện tích dừng này một phần lớn là do xây dựng các đập thủy điện, việc này cũng đã tác động không nhỏ đến phát triển con người ở khu vực nông thôn. Nếu không có hành động kịp thời không chỉ người dân khu vực nông thôn sẽ bị tổn thương trước những thảm họa mà cả những người dân đô thị cũng bị ảnh hưởng, ví dụ như lũ lụt là một điển hình.

Báo cáo cũng chỉ ra mặt trái của kinh tế thị trường chính là suy thoái môi trường do phát triển các sản phẩm từ tự nhiên giá rẻ, không bền vững. Đây là chiến lược phát triển kinh tế ngắn hạn. Báo cáo cũng chỉ ra các doanh nghiệp, các nhà sản xuất bước đầu cũng đã có những thay đổi trong sản xuất để hạn chế sự thiệt hại về môi trường do phát triển kinh tế mang lại.

Để quản lý tài nguyên thiên nhiên được hiệu quả cả về giá trị kinh tế và đảm bảo môi trường thì cần có sự hợp tác giữa nhà nước và cộng đồng địa phương. Báo cáo cũng đặt ra câu hỏi Cam-pu-chia có thể tiến lên như thế nào? Để trả lời cho câu hỏi này, báo cáo đưa ra một số giải pháp để đảm bảo phát triển bền vững : thực thi pháp luật hiệu quả để ngăn chặn tình trạng khai thác, sản xuất và bán sản phẩm bất hợp pháp từ nguồn tài nguyên thiên nhiên; thực hiện các biện pháp điều tiết để đẩy nhanh sang chuyển đổi sản xuất bền vững như quyền sở hữu; các thủ tục hành chính cần được đơn giản hơn để giảm chi phí cho người dân tham gia vào sản xuất các sản phẩm bền vững…. Báo cáo cũng trình bày và phân tích lợi ích từ nguồn tài nguyên đất mang lại giá trị kinh tế cao, chính vì vậy cần phải phát triển các ngành nghề phát triển từ tài nguyên đất để mang lại lợi nhuận kinh tế bằng việc tăng cường chất lượng sản phẩm, cải thiện kiến thức của người dân về kỹ thuật sản xuất. Ngoài ra, báo cáo cũng chỉ ra việc áp dụng quy hoạch sử dụng đất tích hợp để vừa đạt mục tiêu kinh tế, lại đảm bảo về môi trường. Việc phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo và sử dụng bền vững tài nguyên thiên nhiên là thành phần tất yếu để thực hiện chiến lược phát triển con người cả trung và dài hạn cho Cam-pu-chia.

Nguồn: http://hdr.undp.org/

Nguyễn Nga (Tổng thuật)

 

 

 


 



[1] Combodia (2019): Human Development report, Executive summary, Tr3