Tọa đàm khoa học: Bảo đảm quyền con người trong quá trình thu hồi đất nông nghiệp tại Việt Nam trong giai đoạn hiện nay

09/09/2022

 

Sáng ngày 7/9/2022, tại Hội trường Viện Nghiên cứu Con người, đề tài cấp cơ sở “Bảo đảm quyền con người trong quá trình thu hồi đất nông nghiệp: nghiên cứu trường hợp Văn Giang, Hưng Yên” đã tổ chức Tọa đàm khoa học “Bảo đảm quyền con người trong quá trình thu hồi đất nông nghiệp tại Việt Nam trong giai đoạn hiện nay”.

 

Toàn cảnh tọa đàm

 

Tham dự Tọa đàm có Lãnh đạo Viện cùng cùng toàn thể các nhà khoa học, viên chức Viện Nghiên cứu Con người và các khách mời đến từ Viện Dân tộc học. TS. Đào Thị Minh Hương, Phó Viện trưởng, Viện Nghiên cứu Con người chủ trì tọa đàm. Tọa đàm đã được nghe 02 báo cáo tham luận do chủ nhiệm đề tài, ThS. Phan Thanh Thanh và diễn giả, TS. Nguyễn Thị Thanh Bình-Phó Tổng biên tập tạp chí Dân tộc học, Viện Dân tộc học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam trình bày.

Thứ nhất, TS. Nguyễn Thị Thanh Bình đã trình bày tham luận “Đô thị hóa là tốt hay xấu? Tác động của thu hồi đất đai đối với hai cộng đồng ven đô Hà Nội”. Diễn giã đã trình bày các tác động tích cực và tiêu cực của quá trình đô thị hóa tại hai cộng đồng ven đô ở Hà Nội cụ thể trên địa bàn làng La Cả, phường Dương Nội, Hà Đông và làng La Tịnh, xã Đông La, Hoài Đức, Hà Nội trong hai năm 2014 và 2021. Về tác động tích cực, cơ sở hạ tầng và đời sống vật chất thay đổi nhanh chóng, sinh kế của người dân chuyển từ nông nghiệp sang dịch vụ, buôn bán, làm thuê. Tuy nhiên đa phần là người lao động có thu nhập thấp ở đô thị; có hiện tượng quay trở lại nông nghiệp; tỷ lệ 20-30% duy trì nông nghiệp là những người gặp khó khăn trong quá trình chuyển đổi nhất. Đô thị hóa và thu hồi đất cũng gây ra 1 loạt tác động xã hội như phân hoá giàu nghèo, tệ nạn xã hội, mâu thuẫn xã hội. Bài trình bày cũng nêu ra và phân tích các biến đổi sinh kế, đời sống của người dân sau khi mất đất cũng như các quan điểm, nguyện vọng của họ trong quá trình đó.

TS. Nguyễn Thị Thanh Bình trình bày tham luận

 

Thứ hai, ThS. Phan Thanh Thanh, chủ nhiệm đề tài cấp cơ sở “Bảo đảm quyền con người trong quá trình thu hồi đất nông nghiệp: nghiên cứu trường hợp Văn Giang, Hưng Yên” đã trình bày một số kết quả nghiên cứu chính của đề tài bảo đảm quyền con người trong quá trình thu hồi đất. Bài tham luận đã phân tích một số kết quả ban đầu. Các nội dung này bao gồm: Cơ sở lý luận và pháp lý về quyền của người dân gắn với đất đai tại Việt Nam; Các quyền liên quan đến quyền tài sản đất đai của người dân; Các điều kiện bảo đảm quyền của người dân gắn với đất đai; Thực trạng bảo vệ quyền trong quá trình thu hồi đất tại địa bàn nghiên cứu của đề tài; cũng như đánh giá các thành tựu và bất cập tại địa phương mà tác giả ghi nhận được.

 

ThS. Phan Thanh Thanh, chủ nhiệm đề tài trình bày báo cáo tham luận

 

Tọa đàm cũng được lắng nghe những đánh giá của TS. Bùi Đức Hiển, Viện Nhà nước và Pháp luật, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam về kết quả nghiên cứu của đề tài cơ sở. Thứ nhất, đề tài có tính mới, đó là gắn liền “bảo đảm quyền con người” trong luật đất đai và quá trình thu hồi đất. Thứ hai, đề tài đã đánh giá được thực tiễn quyền con người qua việc thu hồi đất. Cuối cùng phần đề xuất kiến nghị có nhiều giá trị thực tiễn trong bối cảnh hiện tại. Một số gợi ý đặt ra của TS. Bùi Đức Hiển muốn tác giả xem xét để hoàn thiện đề tài như các quyền trong quá trình thu hồi đất thể hiện trong luật như thế nào; bài tham luận có những nhận định hay, nhưng cần phải chứng minh cụ thể hơn cho từng nhận định đó để tăng tính thuyết phục. Đề tài cũng nên phỏng vấn thêm các cấp chính quyền địa phương.

 

TS. Bùi Đức Hiển phát biểu tại tọa đàm

 

Cuối cùng, tọa đàm cũng nhận được sự góp ý của TS. Đào Thị Minh Hương, TS. Phạm Thị Tính, TS. Nguyễn Đình Tuấn, TS. Nguyễn Thị Thanh Bình và Ths. Nguyễn Thị Huệ. Các ý kiến cho rằng bước đầu đề tài cấp cơ sở đã đạt được những mục tiêu nghiên cứu đã đề ra. Tuy nhiên, việc trình bày cần có sự logic, khách quan hơn, và thông tin thu thập được cần có sự kiểm tra, đối chứng nhằm tìm hiểu tính xác thực của thông tin.

Trong phát biểu bế mạc, TS. Đào Thị Minh Hương cảm ơn sự đóng góp quý báu của các khách mời nhằm giúp đề tài hoàn thiện hơn cũng như những kiến thức và kinh nhiệm quý báu mà các diễn giả đã chia sẻ. Buổi tọa đàm đã diễn ra trong không khí sôi nổi và tạo được sự quan tâm của đông đảo các nhà nghiên cứu.

Trần Võ Thị Tình