Nghiệm thu cấp cơ sở Đề tài cấp Bộ “Phát huy vốn xã hội của người dân ở miền Tây Nghệ An trong phát triển kinh tế”

07/09/2022

Sáng 6/9/2022, Sở Khoa học và Công nghệ Nghệ An phối hợp với Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tiến hành nghiệm thu cấp cơ sở đề tài Phát huy vốn xã hội của người dân ở miền Tây Nghệ An trong phát triển kinh tế”. Đề tài do PGS.TS. Nguyễn Thị Hoài Lê, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam và ThS. Hồ Thị Thủy, Trung tâm Khoa học xã hội và Nhân văn Nghệ An đồng chủ trì. Đề tài này nằm trong khuôn khổ Chương trình khoa học cấp Bộ “Khoa học xã hội và nhân văn phục vụ phát triển nhanh và bền vững kinh tế xã hội địa phương”.

Hội đồng nghiệm thu gồm có: ThS. Trần Quốc Thành, Giám đốc Sở KH&CN Nghệ An, Chủ tịch hội đồng; GS.TS. Trịnh Duy Luân, Hội Xã hội học Việt Nam, Ủy viên phản biện 1; TS. Bùi Minh Thuận, Giảng viên trường Đại học Vinh, Ủy viên phản biện 2; Các ủy viên hội đồng gồm: PGS.TS. Nguyễn Văn Minh, Viện trưởng, Viện Dân tộc học, Viện Hàn lâm khoa học Việt Nam; TS. Nguyễn Đình Chúc, Chánh Văn phòng, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam; ThS. Lương Văn Khánh, Phó trưởng ban, Ban Dân tộc tỉnh Nghệ An; ThS. Nguyễn Quý Hiếu, Trưởng phòng, Phòng Quản lý khoa học, Sở KH &CN Nghệ An.

Hội đồng đã nghe PGS.TS. Nguyễn Thị Hoài Lê, thay mặt nhóm đề tài trình bày kết quả nghiên cứu của đề tài. Kết quả chính được nêu trong 4 chương. Chương 1: Cơ sở lý luận nghiên cứu vốn xã hội và vai trò của vốn xã hội đối với phát triển kinh tế. Chương 2: Thực trạng vốn xã hội và các yếu tố ảnh hưởng đến vốn xã hội của người dân miền Tây Nghệ An. Chương 3. Vai trò của vốn xã hội đối với phát triển kinh tế ở miền Tây Nghệ An. Chương 4: Các giải pháp nhằm phát huy vốn xã hội nhằm mục tiêu phát triển kinh tế của người dân miền Tây Nghệ An.

Nhìn chung, kết quả nghiên cứu cho thấy vốn xã hội của người dân ở miền Tây Nghệ An là khá yếu, mang tính co cụm. Nguyên nhân của tình trạng trên là do người dân ở đây đa số thuần nông, các quan hệ giao thương, buôn bán chưa nhiều, chủ yếu các mối quan hệ được xây dựng chỉ trong phạm vi dòng tộc, làng xóm.  Nhóm đề tài cũng chỉ ra 3 nhóm nhân tố ảnh hưởng đến thực trạng này là yếu tố về cá nhân (giới, dân tộc, học vấn, thu nhập), yếu tố cơ sở hạ tầng (nơi ở) và yếu tố văn hóa- xã hội (tập quán, hương ước, mạng lưới quan hệ, lòng tin...). Các chiều cạnh của vốn xã hội ảnh hưởng đến phát triển kinh tế của người dân ở miền Tây Nghệ An chủ yếu đánh giá trên các yếu tố tác động đến thu nhập của người dân gồm việc làm, các nguồn lực như đất đai, vốn hay khả năng tiếp cận các thông tin. Các tác động mà kết quả nghiên cứu cho thấy bao gồm cả tích cực và tiêu cực với nhìn nhận chung là do vốn xã hội ở đây còn khá yếu nên nhìn chung, nó không tác động tới phát triển kinh tế của người dân ở đây. Giải pháp cho vấn đề này quan trọng nhất là cần phá vỡ tính co cụm của vốn xã hội ở đây, tăng cường xây dựng các mối liên hệ mới, các mối liên kết và mạng lưới cho người dân ở đây bằng nhiều biện pháp đồng bộ. Bên cạnh đó thì việc chủ động tăng cường vốn xã hội cho chính mình cũng là nhân tố rất quan trọng, chỉ khi nhận thức của người dân thay đổi thì các nỗ lực của chính quyền mới phát huy được hiệu quả. Tuy nhiên, việc này cũng cần tính đến bảo tồn các giá trị cộng đồng, các tập quán sinh hoạt vốn có tốt đẹp của người dân ở đây.

Hội đồng đánh giá cao các kết quả đề tài đã đạt được theo yêu cầu trong thuyết minh đã được phê duyệt. Hội đồng cũng chỉ ra một số nội dung đề tài xem xét cân nhắc bổ sung và chỉnh sửa để hoàn thiện báo cáo đề tài, phục vụ nghiệm thu cấp Bộ.

Thu Hà