Tọa đàm khoa học: “Thảo luận đóng góp ý kiến về kết quả nghiên cứu thực địa, xin ý kiến các nhà khoa học hoàn thiện Báo cáo tổng hợp”

31/08/2022

Sáng ngày 30/8/2022, tại Hội trường Viện Nghiên cứu Con người, Tọa đàm khoa học “Thảo luận đóng góp ý kiến về kết quả nghiên cứu thực địa, xin ý kiến các nhà khoa học hoàn thiện Báo cáo tổng hợp” được tổ chức. Đây là tọa đàm 2 trong khuôn khổ đề tài cấp Bộ Thực hành chăm sóc sức khỏe ban đầu của người Mông ở Đồng Văn - Hà Giang hiện nay từ cách tiếp cận phát triển con người.

Tham dự Tọa đàm có hai diễn giả khách mời là TS. Lê Minh Thi, Trưởng bộ môn Dân số - Sức Khỏe sinh sản, Đại học Y tế công cộng và TS. Hoàng Thị Lê Thảo, Viện Dân tộc học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam. Về phía Viện Nghiên cứu Con người có PGS. TS. Nguyễn Thị Hoài Lê, Viện trưởng; TS. Đào Thị Minh Hương, Phó Viện trưởng; TS. Nguyễn Đình Tuấn, Phó Viện trưởng, Tổng biên tập Tạp chí Nghiên cứu Con người cùng toàn thể các nhà khoa học, viên chức Viện Nghiên cứu Con người. PGS. TS. Nguyễn Thị Hoài Lê, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Con người chủ trì Tọa đàm.

 

PGS. TS. Nguyễn Thị Hoài Lê phát biểu khai mạc

 

Tại Tọa đàm, có 03 bài tham luận được trình bày.

Trước tiên, TS. Lê Minh Thi, Trưởng bộ môn Dân số - Sức Khỏe sinh sản, Đại học Y tế công cộng trình bày tham luận: “Chăm sóc sức khỏe ban đầu”. Báo cáo trình bày và phân tích các nội dung về (i) Lịch sử chăm sóc sức khỏe ban đầu (CSSKBĐ) và định hướng CSSKBĐ tới 2030; (ii) Mạng lưới CSSKBĐ tại các tuyến; (iii) 10 nội dung hoạt động CSSKBĐ tại Việt Nam sau Tuyên ngôn Alma Ata; (iv) Các chính sách và số liệu cập nhật liên quan tới CSSKBĐ hiện tại liên quan tới đề tài. Diễn giả cũng phân tích sự thay đổi mô hình bệnh tật hiện nay so với thời kì trước đại dịch Covid-19.

 

TS. Lê Minh Thi trình bày tham luận tại tọa đàm

 

Thứ hai, TS. Hoàng Thị Lê Thảo, Viện Dân tộc học trình bày báo cáo: “Tiếp cận giải thích văn hóa của Nhân học y tế trong nghiên cứu về chăm sóc sức khỏe: Nghiên cứu trường hợp quan niệm và thực hành chăm sóc sức khỏe của dân tộc Nùng ở Việt Nam”. Cách tiếp cận giải thích văn hóa trong Nhân học y tế là cách tiếp cận trong đó người ta tìm cách phiên giải ý nghĩa của hành vi, cách ứng xử liên quan tới bệnh tật, sức khỏe và chăm sóc sức khỏe theo quan điểm của người dân địa phương. Một số tiền đề trong cách tiếp cận giải thích văn hóa gồm: (i) Hệ thống y tế là một hệ văn hóa đa nguyên; (ii) Mỗi đơn nguyên văn hóa trong hệ thống y tế có khuôn mẫu lý thuyết và thực hành riêng; (iii) Chọn tên bệnh/chẩn đoán bệnh là một phạm trù tri thức, một bước trong tri thức về bệnh. Từ cơ sở lí luận, diễn giả phân tích trường hợp về quan niệm và thực hành chăm sóc sức khỏe của người Nùng ở Việt Nam ở các khía cạnh: (i) Quan niệm của người Nùng về sức khỏe, gồm: Quan niệm về tình trạng sức khỏe và Quan niệm về nguyên nhân gây ốm đau, bệnh tật; (ii) Thực hành chăm sóc sức khỏe của người Nùng theo tri thức dân gian, phổ thông và theo chuyên môn y tế.

 

TS. Hoàng Thị Lê Thảo trình bày tham luận tại tọa đàm

 

Thứ ba, TS. Nguyễn Thị Lê - chủ nhiệm đề tài chia sẻ một số kết quả nghiên cứu thực địa đề tài. Với mục đích để những người tham dự Tọa đàm có cái nhìn tổng thể về các nội dung của đề tài, diễn giả trình bày tính cấp thiết nghiên cứu đề tài; khái quát mục tiêu tổng quát và mục tiêu cụ thể của đề tài, các vấn đề lý luận về CSSKBĐ, năng lực sức khỏe; phương pháp tiếp cận, đối tượng, cỡ mẫu và địa bàn nghiên cứu; Khung phân tích của đề tài. Một số kết quả nghiên cứu thực địa của đề tài tại huyện Đồng Văn, Hà Giang được chỉ ra và phân tích từ các khía cạnh: (i) Nguồn lực y tế; (ii) Thực hành CSSKBĐ; (iii) Phân tích các vấn đề đặt ra trong việc CSSK ban đầu ở cộng đồng DTTS từ tiếp cận PTCN. Đồng thời, diễn giả cũng phân tích các vấn đề đặt ra trong việc CSSKBĐ ở cộng đồng DTTS từ tiếp cận PTCN: (i) Chất lượng của nguồn lực y tế; (ii) Tính chủ thể về sức khỏe; (iii) Các chuẩn mực xã hội về sức khỏe. Việc nghiên cứu, đánh giá về CSSKBĐ của người dân tộc thiểu số nói chung, người Mông ở Đồng Văn, Hà Giang nói riêng là rất cần thiết nhằm khẳng định sự quan tâm của Đảng và Nhà nước ta tới đời sống còn nhiều khó khăn của đồng bào dân tộc thiểu số, chống lại những luận điệu xuyên tạc lợi dụng vấn đề dân tộc của các thế lực thù địch như tinh thần của Nghị quyết 35 - NQ/TW của Bộ Chính trị (khóa XII).

 

TS. Nguyễn Thị Lê trình bày tham luận tại tọa đàm

 

Tọa đàm đã có phiên thảo luận sôi nổi, các ý kiến chia sẻ, trao đổi tập trung vào việc làm rõ hơn các kết quả đã được trình bày, chẳng hạn: cần rà soát lại toàn bộ các thuật ngữ liên quan đến ngành y tế để đảm bảo tính chính xác, khoa học; cần chú ý đến tính khách quan khoa học khi đưa ra các nhận định, đánh giá nghiên cứu qua việc khảo sát thực tế; chú ý đánh giá thói quen, sự tiện lợi, thích nghi của người dân với y tế truyền thống và bổ sung thêm vấn đề về giới trong thực hành CSSKBĐ  của người Mông tại địa bàn khảo sát.

Chủ nhiệm đề tài và hai diễn giả khách mời đã có sự trao đổi làm rõ hơn các kết quả đã nêu đồng thời cảm ơn các ý kiến đóng góp và chia sẻ. Các ý kiến của các nhà khoa học tham dự Tọa đàm đã góp phần giúp nhóm đề tài có thêm những thông tin, định hướng khi phân tích qua đó bổ sung, hoàn thiện kết quả nghiên cứu của đề tài.

Kết thúc Tọa đàm, Lãnh đạo Viện Nghiên cứu Con người và chủ nhiệm đề tài cảm ơn hai diễn giả khách mời và hi vọng tiếp tục có sự hợp tác giữa hai bên trong thời gian tới.

Nguyễn Thắm