Tọa đàm khoa học: Tính cách con người Việt Nam

04/12/2017

 

          Trong khuôn khổ nhiệm vụ cấp Phòng “Đặc trưng trong tính cách của người Việt Nam trong mối quan hệ với hội nhập phát triển” do PGS.TSKH. Trịnh Thị Kim Ngọc làm chủ nhiệm, ngày 30 tháng 11 năm 2017, tại Hội trường Viện Nghiên cứu Con người, chủ nhiệm nhiệm vụ đã tổ chức buổi tọa đàm khoa học  “Tính cách con người Việt Nam”

          Mở đầu buổi trình bày, chủ nhiệm nhiệm vụ đã giới thiệu sơ lược về mục đích và phương pháp nghiên cứu của nhiệm vụ; giới thiệu sơ lược một số nghiên cứu về tính cách ở nước ngoài và nghiên cứu tinh cách của người Việt trong lịch sử và hiện đại, từ đó khái quát lên 10 đặc trưng và 10 thói xấu của người Việt. Diễn giả cũng phân tích đôi nét về tính đa diện trong tính cách người Việt và phân tích tác động tích cực và tiêu cực của tính cách đối với quá trình hội nhập và phát triển.

          Theo diễn giả trình bày, có hai xu hướng chính trong nghiên cứu tính cách con người. Một là hướng vào các phẩm chất giá trị tốt đẹp và hai là hướng vào những thói hư tật xấu của con người. Tuy nhiên, gần đây xu hướng nghiên cứu cả hai bình diện trong tính cách con người được nhiều học giả quan tâm, phân tích.

          Trong lịch sử, nghiên cứu tính cách con người Việt Nam tập trung vào nghiên cứu tính cách vua chúa, tầng lớp trí thức, hoặc tâm lý tính cách người nông dân. Gần đây, nhiều nghiên cứu đã tập trung vào các hướng nghiên cứu tính cách dưới góc nhìn của tâm lý, văn hóa và đặc biệt là các giá trị.

          10 phẩm chất tốt trong tính cách con người Việt Nam được nhiều học giả nghiên cứu khái quát bao gồm: thông minh; cần cù, nhẫn nại; chịu đựng trong mọi hoàn cảnh khó khăn; bắt chước giỏi, nhanh, dung hợp được cái hay của người; gia đình đủm bọc, che chở, bảo vệ lẫn nhau; thích làm chủ; không cực đoan, bảo thủ, tính tình dung dị,dễ thích nghi với xã hội mới; hiếu học, biết quý trọng giáo dục, người trí thức; yêu nước nồng nàn, khi có ngoại xâm sẵn sàng hy sinh tính mạng để bảo vệ đất nước, tôn thờ và quý trọng người hy sinh vì đất nước; biết giữ gìn băn sắc dân tộc, không bao giờ bị đồng hóa.

          Diễn giả cũng khái quát 10 thói hư tật xấu trong tính cách con người Việt Nam và phân tích tác động của nó đến con người trong bối cảnh hội nhập: tự tôn dân tộc thái quá tạo thói quen dễ thỏa mãn hài lòng với bản thân cản trở sự học hỏi; nặng nề về sĩ diện, chạy theo thành tích, thiếu thực chất nên không hỏi học được sâu, đến nơi đến chốn; hạn chế về khả năng tư duy dài hạn, thiếu tầm nhìn xa nên khó khăn trong xây dựng chiến lược phát triển hiệu quả; tư duy tư hữu, tiểu nông, hẹp hòi, cục bộ địa phương, dễ gây bè phái khó chấp nhận triết lý win-win trong hợp tác cùng phát triển; tùy tiện, đại khái, thiếu tôn trọng quy trình sản xuât nghiêm ngặt, chất lượng sản phẩm không cao; có lý tưởng, có thực tế nhưng lại không đúc kết được xu hướng và xây dựng thành nguyên lý có thể chỉ đạo và áp dụng.

          Diễn giả đưa ra một số khuyến nghị giải pháp nhằm phát huy các giá trị ưu trội và hạn chế những tác động tiêu cực của tính cách bao gồm nhóm giải pháp giáo dục gia đình; giải pháp đào tạo kỹ năng, cách ứng xử và giáo dục công dân trong hội nhập; giải pháp tôn vinh các giá trị truyền thống; giải pháp tăng cường cơ chế pháp luật để xử lý vi phạm pháp luật; giải pháp tăng cường giao lưu học hỏi kinh nghiệm quốc tế.

          Buổi tọa đàm đã thu hút được nhiều ý kiến trao đổi, thảo luận. Vấn đề nghiên cứu tính cách được bàn luận tranh cãi tại nhiều các diễn đàn khoa học vì để xác định được tính cách đặc trưng là rất khó. Tại tọa đàm này, nhiều ý kiến cho rằng, cần đặt con người Việt Nam trong các mối quan hệ, bối cảnh cụ thể, trong từng giai đoạn cụ thể để thấy được những nét đặc trưng tính cách của con người. Tính cách con người thường gắn theo từng giai đoạn lịch sử nhất định nên có thể phân chia tính cách truyền thống và tính cách hiện đại.

Thu Hà