Giới thiệu sách: Chuyển đổi tôn giáo một số vấn đề lý thuyết và lịch sử/Trương Văn Chung._H.: Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh, 2017._315 tr.

25/06/2020
Nhà xuất bản: Đại học Quốc gia Tp.HCM
Năm xuất bản: 2017
Kích thước:
Số trang: 315

Chuyển đổi tôn giáo là một hiện tượng văn hóa xã hội, một trong những dạng thức của sự thay đổi tôn giáo và diễn ra thường xuyên trong lịch sử tôn giáo nhân loại. Hiện nay, trên thế giới, chuyển đổi tôn giáo đang trở thành một trong những vấn đề tôn giáo đương đại, đặc biệt là các trường hợp chuyển đổi sang Hồi giáo, Tin Lành và các hình thức tôn giáo mới. Cuốn sách “Chuyển đổi tôn giáo một số vấn đề lý thuyết và lịch sử” gồm hai chương, đã tổng hợp, khái quát và tường giải tất cả những thành tựu của các công trình nghiên cứu trên thế giới, nhằm giới thiệu hai trong số những vấn đề cơ bản của chuyển đổi tôn giáo là vấn đề lý thuyết và lịch sử.

Chương 1: Một số vấn đề lý luận về chuyển đổi tôn giáo

Trong chương này, tác giả trình bày quan niệm truyền thống trong lịch sử chuyển đổi tôn giáo, khái niệm “chuyển đổi tôn giáo” và các khái niệm, thuật ngữ liên quan; tính chất và các giai đoạn của quá trình chuyển đổi tôn giáo; luận bàn một số vấn đề lý luận về chuyển đổi tôn giáo.

Tác giả giới thiệu những quan niệm truyền thống trong lịch sử chuyển đổi tôn giáo: quan niệm của Do Thái giáo, Kito giáo, Hồi giáo, Ấn giáo, Phật giáo và một số tôn giáo khác; các định nghĩa về chuyển đổi tôn giáo ở các khía cạnh thần học, tâm lý học, xã hội học, văn hóa học; đồng thời đưa ra định nghĩa mang tính mô tả về chuyển đổi tôn giáo: “là một quá trình biến đổi văn hóa- tôn giáo đa dạng, đa chiều và nhiều giai đoạn, phản ánh những thay đổi lớn về kinh tế, chính trị, văn hóa-xã hội trong một bối cảnh lịch sử cụ thể. Chuyển đổi tôn giáo còn là một hình thức thay đổi trong đời sống tôn giáo, mà sự thay đổi đó không chỉ ở tâm lý, nhận thức tôn giáo, mà còn ở cả lối sóng, hành vi văn hóa và quan hệ xã hội của cá nhân, nhóm người trong một cộng đồng tôn giáo” [tr.25].

Tác giả cũng nêu và phân tích về các khái niệm liên quan: biến đổi tôn giáo, cải đạo, ly giáo, di chuyển nhóm phái, chuyển đổi thật sự, chuyển đổi hội nhập. chuyển đổi cưỡng bức hay ép buộc, tái chuyển đổi, chuyển đổi ban đầu, chuyển đổi liên tục, người chuyển đổi tôn giáo, người chuyển đổi tiềm năng, nhà truyền giáo cải đạo, người ủng hộ chuyển đổi.

Các tính chất của chuyển đổi tôn giáo gồm: tính chất văn hóa- xã hội, tính đa dạng, đa chiều của chuyển đổi tôn giáo. Tính chất văn hóa xã hội của chuyển đổi tôn giáo được phân tích trên các khía cạnh: văn hóa ngôn ngữ, bản sắc văn hóa dân tộc, kinh tế, đạo đức, chính trị, bình đẳng giới. Tính chất đa chiều của chuyển đổi tôn giáo thể hiện những quan điểm đánh giá khác nhau về hệ quả, giá trị của chuyển đổi tôn giáo, thể hiện tính đa trị của các trường hợp chuyển đổi cụ thể. Tính chất này được thể hiện tập trung trong quan điểm của người trong cuộc và người ngoài cuộc, trong những tranh cãi bất tận về bản chất và giá trị của chuyển đổi.

Theo tác giả, chuyển đổi tôn giáo là một quá trình và nhiều học giả đã đồng thuận về mô hình chung của sự chuyển đổi tôn giáo gồm các giai đoạn: bối cảnh và tác nhân, khủng hoảng, tìm kiếm, gặp gỡ, tương tác, cam kết, hậu quả [tr.66]. Tuy nhiên, tác giả cũng nhấn mạnh rằng không phải mọi trường hợp đều tuân thủ trật tự, tính chất của các giai đoạn một cách tuyến tính và trên thực tế, thứ tự, chức năng, vai trò các giai đoạn đều phải xuất phát từ những trường hợp chuyển đổi cụ thể. Tác giả cũng phân tích làm rõ nội dung, vai trò, chức năng của mỗi giai đoạn, đồng thời phân tích so sánh sự tương đồng, khác biệt của chuyển đổi tôn giáo ở Nam Bộ đối với lý thuyết về các giai đoạn đã nêu ở trên.

Từ những quan điểm, định nghĩa, nguyên tắc tiếp cận, lý thuyết và phương pháp nghiên cứu cụ thể đã nêu, tác giả luận bàn về tầm nhìn và quan điểm định hướng nghiên cứu trường hợp chuyển đổi tôn giáo ở vùng Nam Bộ và việc vận dụng tình chất của chuyển đổi tôn giáo vào nghiên cứu ở vùng Nam Bộ.

Chương 2. Lịch sử của chuyển đổi tôn giáo.

Trong chương này, tác giả đã mô tả một số trường hợp chuyển đổi tôn giáo trên thế giới: Trường hợp chuyển đổi sang Do Thái giáo, trường hợp chuyển đổi sang Phật giáo, trường hợp kinh điển chuyển đổi sang Kito giáo, trường hợp chuyển đổi sang các giáo phái Tin lành, trường hợp chuyển đổi sáng Hồi giáo, trường hợp chuyển đổi sang đạo Sikh, trườn hợp chuyển đổi sang tôn giáo mới ( chuyển đổi sang Mormon, Pagan).

Các trường hợp chuyển đổi tôn giáo trong lịch sử được tác giả mô tả dựa trên các văn bản, tài liệu và công trình nghiên cứu, chưa có những đánh giá, nhận định về từng trường hợp. Tuy nhiên, những mô tả đó đã khắc họa được một phần lịch sử chuyển đổi tôn giáo trên thế giới. Như chính tác giả đã trình bày trong phần kết luận để hoàn chỉnh hơn, cần tìm hiểu, bổ sung thêm nhiều trường hợp chuyển đổi tôn giáo đương đại, đặc biệt là các trường hợp chuyển đổi sang các hình thức tôn giáo mới và “phần còn thiếu hụt lớn nhất của cuốn sách này chính là những trường hợp chuyển đổi tôn giáo ở Việt Nam”. Tác giả cũng chia sẻ phần này đang thực hiện trong một đề tài nghiên cứu khoa học và sẽ công bố trong thời gian gần nhất.

 Mặc dù còn một số vấn đề cần bổ khuyết về lịch sử chuyển đổi tôn giáo trên thế giới, Cuốn sách có ý nghĩa về mặt lý luận đặc biệt đã khái quát những vấn đề về lý thuyết về chuyển đổi tôn giáo. Đây là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà nghiên cứu về tôn giáo, nghiên cứu con người và những ai quan tâm về vấn đề này.

Thu Hà

Các tin cũ hơn.............................