Giới thiệu bài: Nghiên cứu Con người Việt Nam: mấy vấn đề nhận thức và phương pháp// Hồ Bá Thâm/ Tạp chí Nghiên cứu Con người._Số 2, 2003._Tr 55-63.

09/08/2010
 Bài viết trình bày đôi nét về nhận định, xu hướng, phương pháp nghiên cứu Con người Việt Nam hiện nay.

     Bài viết trình bày đôi nét về nhận định, xu hướng, phương pháp nghiên cứu Con người Việt Nam hiện nay.

      Ngay mở đầu, tác giả chỉ ra những hạn chế trong nghiên cứu con người Việt Nam hiện nay. Hạn chế đáng nói nhất là ít co cách đặt vấn đề xây dựng một chuyên ngành khoa học chung về con người, ít có công trình liên ngành, mà hiện nay vẫn tồn tại một cách tìn tản mạn, chia cắt, thiết sự liên kết hệ thống khoa học về con người như một khoa học tương đối độc lập. Viện Nghiên cứu Con người ra đời phần nào khắc phục được nhược điểm trên. Tuy nhiên vẫn còn những hạn chế cụ thể bộc lộ một phương pháp nghiên cứu hoặc cách nhìn, quan niệm chưa hoàn toàn biện chứng và toàn diện. Trong nghiên cứu về con người Việt Nam, có lúc chúng ta thường hay nhấn mạnh một mặt, cực đoan chưa thoát khỏi tư duy kinh nghiệm nên dẫn đến nhìn nhận con người Việt Nam truyền thống và hiện đại chưa có tính thuyết phục khoa học cao.

      Tác giả chỉ ra nguyên nhân của hạn chế đó là  do trong quan niệm và phương pháp luận có những biểu hiện giản đơn, siêu hình, máy móc. Chúng ta cần phải nghiên cứu cụ thể cả định tính và định lượng, phải có cách tiếp cận con người theo hướng tổng thể theo chiều sâu, tổng thể biện chứng. Phương pháp luận nghiên cứu con người mang tính khoa học thật sự, theo tư duy hiện đại, tư duy mạng lưới, tư duy phức hợp chứ không phải là tư duy hệ thống thứ bậc. Cần đẩy mạnh nghiên cứu thực nghiệm, khảo sát, thu thập các chỉ số vốn có và các chỉ số phát triển con người Việt Nam. Khảo sát nghiên cứu con người Việt Nam tập trung vào đối tượng thực tế đang sống và hoạt động chứ không phải từ sách vở. Trong tất cả các phương pháp đó cần chú ý phương pháp luận tích hợp của triết học.

      Tác giả cũng đưa ra xu hướng chủ đạo hiện nay trong việc nghiên cứu con người Việt Nam. Ngoài ba hướng tiếp cận nghiên cứu theo tác giả Nguyễn Văn Huyên (con người với tư cách là sản phẩm của lịch sử tự nhiên, con người với tư cách là chủ thể sáng tạo lịch sử; con người văn hóa- con người với tư cách là mục đích của mình), tác giả còn đưa ra hướng nghiên cứu con người như một quá trình tự phát triển thông qua mâu thuẫn với nhiều trình độ và giai đoạn khác nhau.

      Tựu chung lại, nghiên cứu con người Việt Nam ngày nay phải kết hợp phương pháp luận tổng thể và phương pháp luận phân tích bộ phận cụ thể, nghiên cứu lý luận và nghiên cứu thực tế, thực nghiệm, nghiên cứu định tính với nghiên cứu định lượng, nghiên cứu nhân cách với nghiên cứu môi trường lịch sử, trong đó con người hoạt động và sáng tạo với những nhu cầu, lợi ích, giá trị cụ thể... mới mang lại kết quả.

      Lê  Thu Hà lược thuật 

The older news.............................