Hội thảo khoa học "Những vấn đề cấp thiết và định hướng chính trong nghiên cứu Con người"

28/11/2013

Ngày 5/11/2013, Viện Nghiên cứu Con người tổ chức Hội thảo “Những vấn đề cấp thiết và định hướng chính trong nghiên cứu con người” tại thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng. Hội thảo do PGS.TSKH Lương Đình Hải làm chủ trì với hai phiên.

Phiên 1 gồm 6 tham luận xoay quanh những vấn đề chung và định hướng trong nghiên cứu phát triển con người.

Trong tham luận “cơ cấu xã hội và phát triển con người”, PGS.TS Mai Quỳnh Nam đã luận bàn về mối liên quan giữa cấu trúc xã hội và phát triển con người. Xã hội là sự kết hợp con người- con người theo một kiểu nào đó và tương ứng với kểu xã hội đó là một kiểu con người nhất định. Cơ cấu xã hội là bộ khung xã hội gồm thể chế, tổ chức, khuôn mẫu thúc đẩy con người phát triển theo khuôn mẫu đó. Có sự kết nối giữa cơ cấu xã hội với phát triển con người thể hiện ở hai bình diện: sự tương tác của con người với xã hội và các yếu tố thể hiện. Nghiên cứu con người thể hiện ở 4 yếu tố: bình đẳng, hiệu quả, trao quyền, bền vững. Bốn yếu tố này đều liên quan đến cấu trúc xã hội. Tác giả làm rõ luận điểm này khi phân tích thực tế xã hội nước ta hiện nay.

Trong tham luận “Mấy ý kiến xung quanh vấn đề định hướng nghiên cứu và xây dựng chuẩn mực con người Việt Nam giai đoạn 2015-2020”, PGS.TS. Cao Thế Trình đã trình bày đôi nét thực trạng chuẩn mực người Việt Nam, về định hướng xây dựng chuẩn mực con người Việt Nam và việc xây dựng chuẩn mực trong điều kiện hiện nay.

PGS.TSKH Lương Đình Hải trong tham luận của mình đã luận bàn đôi nét về sự hình thành ngành khoa học nghiên cứu Con người; sự quan tâm của Đảng và Nhà nước ta về vấn đề này qua các kỳ đại hội; thực tiễn vướng mắc tại Viện Nghiên cứu Con người khi xác định hướng nghiên cứu chính và triển khai các nghiên cứu. Trên cơ sở tìm hiểu về định hướng nghiên cứu về con người trên thế giới và thực tiễn ở Việt Nam; thực tiễn bối cảnh nghiên cứu vấn đề này ở Viện Nghiên cứu Con người 14 năm qua, tác giả gợi ý một số hướng nghiên cứu chính: Những vấn đề phương pháp luận nghiên cứu con người; lịch sử phát triển con người và các mẫu hình con người kể cả phương diện tự nhiên và xã hội; sinh thể người; tiềm năng, tài năng; các chỉ số phát triển con người; nguồn nhân lực; con người Việt Nam bao gồm đặc trưng vùng miền; con người, khoa học, kĩ thuật và công nghệ; con người và môi trường sinh thái; con người và văn hóa; con người và xã hội; an ninh con người; quyền con người; con người và giáo dục; con người và cộng đồng. Tác giả khẳng định rằng các hướng trên có quan hệ với nhau, tùy từng quốc gia, từng thời điểm. Ngoài ra tác giả còn chỉ ra một lát cắt khác khi nghiên cứu con người từ trẻ đến già, về những xung đột giữa các thế hệ v.v...

Với góc nhìn khác về phát triển con người, vấn đề an ninh con người đang là một nhu cầu nghiên cứu bức thiết khi những vấn đề bất ổn về xung đột chính trị, tộc người, vấn đề biến đổi khí hậu, môi trường ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống con người xuất hiện ngày càng nhiều. TS. Đào Thị Minh Hương trong tham luận “Phương pháp luận về an ninh con người và sự cần thiết triển khai nghiên cứu ở Việt Nam”, đã luận bàn về quá trình chuyển dịch từ an ninh quốc gia đến an ninh con người, về khái niệm an ninh con người và mối quan hệ giữa an ninh con người với phát triển con người; quan hệ giữa an ninh con người và quyền con người. Đồng thời tác giả khẳng định đây là một hướng nghiên cứu mới cần thiết triển khai trong điều kiện ngày nay.

Dưới cách tiếp cận truyền thống của UNDP về phát triển con người, trong tham luận ”Nghiên cứu phát triển con người: quan điểm, xu hướng và những gợi mở”, Th.s. Nguyễn Đình Tuấn đã trình bày đôi nét quan niệm về phát triển con người của UNDP; xu hướng nghiên cứu về vấn đề này trên thế giới và ở Việt Nam. Đồng thời, tác giả phân tích một số thay đổi trong tính toán chỉ số phát triển con người. Tác giả gợi ý việc xây dựng bản đồ phát triển con người ở Việt Nam; nghiên cứu chỉ số HDI để hoàn thiện một số thiếu sót của chỉ số này khi chưa phản ánh được chất lượng giáo dục, chăm sóc sức khỏe con người; hướng nghiên cứu phát triển con người bền vững và nghiên cứu mối quan hệ chỉ số phát triển con người và các chỉ số khác như chỉ số quyền con người, an ninh con người.

Trong tham luận “Nghiên cứu phát triển con người từ hướng tiếp cận vốn xã hội”- Th.s. Nguyễn Vũ Quỳnh Anh đưa ra thêm một hướng tiếp cận nghiên cứu phát triển con người trong đó vốn xã hội được coi như một yếu tố tác động đến sự phát triển con người thể hiện trên hai mặt: vốn xã hội giúp xóa đói giảm nghèo, phát triển kinh tế; vốn xã hội giúp nâng cao vốn con người và phát triển nguồn nhân lực.

Phiên 2 gồm 6 tham luận xoay quanh những vấn đề cụ thể, cấp thiết trong nghiên cứu phát triển con người. Mỗi tham luận đứng dưới góc nhìn khác nhau như kinh tế, văn hóa, giáo dục đào tạo nhân tài, y tế, môi trường, thông tin v.v... nhưng tựu chung lại đều vì mục đích phát triển con người và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. TS. Trương Văn Dũng luận bàn vấn đề lợi nhuận trong phát triển kinh tế, mối quan hệ của vấn đề này với phát triển con người. TS. Nguyễn Ngọc Trung trình bày đôi nét kinh nghiệm phát triển nguồn nhân lực và đào tạo nhân tài ở Hàn Quốc khi nước này từ một nước nghèo về tài nguyên thiên nhiên, dân số ít lại có bước phát triển thần kỳ và đưa ra một vài gợi ý cho Việt Nam. Th.s Lê Thị Thu Hà phân tích về văn hóa nghề của người lao động và khẳng định việc nâng cao văn hóa nghề cho người lao động hiện nay là một trong số các giải pháp để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Th.s. Phạm Thị Tính phân tích tính bao trùm trong chăm sóc sức khỏe ban đầu vì mục tiêu sức khỏe cho mọi người và khuyến cáo việc chăm sóc sức khỏe ban đầu là vô cùng cần thiết là quyền lợi mà mọi đối tượng con người được hưởng. Th.s Nguyễn Thị Thu Thủy dưới góc tiếp cận của lý thuyết phát triển đã phân tích  vấn đề suy thoái môi trường và những thách thức cho phát triển con người. Th.s. Nguyễn Thị Thắm phân tích một số vấn đề về an toàn thông tin ở Việt Nam hiện nay và ảnh hưởng của nó đến sự phát triển con người.

Hội thảo đã thu hút sự quan tâm của các nhà nghiên cứu. Sau khi các tham luận được trình bày, các tác giả cũng nhận được những phản biện, bổ sung làm sáng tỏ quan niệm, nội dung đồng thời các tác giả cũng chia sẻ, làm rõ hơn những nội dung khoa học đã báo cáo. Một số vấn đề khác cũng được đưa ra bàn luận như vấn đề nhân thân tiểu vũ trụ, vấn đề tâm linh, năng lực đặc biệt của con người v.v..

Thu Hà

The older news.............................