Giới thiệu kết quả đề tài cơ sở năm 2019: Tiếp cận giáo dục của người nghèo ở nước ta hiện nay: một số vấn đề đặt ra từ góc độ phát triển con người

24/03/2021

 

Đề tài “Tiếp cận giáo dục của người nghèo ở nước ta hiện nay: một số vấn đề đặt ra từ góc độ phát triển con người” do TS. Nguyễn Đình Tuấn chủ trì thực hiện năm 2019. Đề tài sử dụng phương pháp phân tích tài liệu nhằm phân tích thực trạng tiếp cận giáo dục của người nghèo ở nước ta hiện nay từ góc độ phát triển con người, từ đó đề xuất một số kiến nghị nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục cho người nghèo vì mục tiêu phát triển con người.

Từ những kết quả nghiên cứu, đề tài đã chỉ ra một số vấn đề đặt ra đối với tiếp cận giáo dục của người nghèo ở nước ta hiện nay:

Thứ nhất, về chính sách, tuy có nhiều chính sách về giảm nghèo và giáo dục cho người nghèo nhưng nhiều chính sách còn chồng chéo, chưa mang lại hiệu quả cao. Đôi khi chính sách thì có nhưng nguồn lực đầu tư bị hạn chế hoặc việc cấp kinh phí không kịp thời, không đúng thời điểm. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ, hiệu quả của việc triển khai thực hiện các chính sách mà nó còn ảnh hưởng cả đến lòng tin của người dân nói chung và người nghèo nói riêng đến quá trình triển khai thực hiện những chính sách.

Thứ hai, mặc dù đã có sự bao phủ tương đối về hệ thống trường lớp tại những vùng có tỷ lệ hộ nghèo cao nhưng chủ yếu là hệ thống trường tiểu học và trường THCS, số lượng trường THPT vẫn còn hạn chế. Do đó, việc tiếp cận với giáo dục nhất là giáo dục bậc THPT của trẻ em nghèo ở những vùng này vẫn gặp phải khó khăn do thiếu cơ sở hạ tầng.

Thứ ba, so với những vùng, những địa phương có tỷ lệ hộ nghèo thấp thì ở những vùng, những địa phương có tỷ lệ nghèo cao khoảng cách từ nhà đến các loại trường học vẫn còn tương đối xa. Bậc học càng cao thì khoảng cách từ nhà đến trường càng xa. Bên cạnh đó, người nghèo ở nước ta hiện nay chủ yếu sống ở vùng sâu, vùng xa, vùng kinh tế kém phát triển nên việc đi lại vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Điều này cũng có ảnh hưởng không nhỏ đến cơ hội tiếp cận giáo dục của trẻ em trong những hộ gia đình nghèo ở những vùng này.

Thứ tư, nghèo có ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội tiếp cận giáo dục của trẻ em trong các gia đình nghèo. Mặc dù trẻ em trong các hộ gia đình nghèo được miễn giảm học phí và giáo dục phổ thông là miễn phí, nhưng tỷ lệ đóng góp từ hộ gia đình cho giáo dục ở nước ta vẫn khá cao và tăng dần theo các cấp học.

Thứ năm, phần lớn người nghèo ở nước ta hiện nay là người dân tộc thiểu số vì vậy vẫn còn những hạn chế trong nhận thức, một số bậc cha mẹ chưa nhận thức rõ về vai trò quan trọng của giáo dục đối với phát triển, vì vậy họ cũng ít quan tâm đến việc học tập của con em mình. Bên cạnh đó, nhiều trẻ em trong những hộ gia đình nghèo cũng không ý thức được việc học tập, tự ti đã nên không đi học hoặc bỏ học… Những điều này đã vô hình trung làm ảnh hưởng đến cơ hội học tập và tiếp cận với giáo dục của trẻ em trong những hộ gia đình nghèo.

Thứ sáu, mặc dù không mang tính quyết định, nhưng khả năng biết tiếng dân tộc thiểu số của giáo viên bậc tiểu học cũng có những tác động đến khả năng đến trường của trẻ em nghèo là người dân tộc thiểu số ở bậc tiểu học. Bởi nhiều học sinh tiểu học ở các vùng dân tộc thiểu số sử dụng tiếng phổ thông (tiếng Kinh) chưa tốt nên khi nghe các thầy cô giảng bài có thể không hiểu, không tiếp thu được bài. Quá trình này nếu kéo dài sẽ dẫn đến tình trạng học sinh đi học mà không tiếp thu được bài học, có thể sẽ dẫn đến chán nản không muốn đi học tập và bỏ học.

Từ các kết quả đã phân tích, đề tài đã nêu một số kiến nghị nhằm tiếp tục thực hiện mục tiêu giáo dục lấy con người làm trung tâm, mở rộng các cơ hội lựa chọn để mọi người có được sự bình đẳng trong cơ hội tiếp cận với giáo dục phổ thông.

Đề tài đã nghiệm thu đúng hạn và đạt loại Khá. Sản phẩm đề tài được lưu tại Thư viện Viện Nghiên cứu Con người.

Nguyễn Đình Tuấn

 

 

 

 

The older news.............................