Giới thiệu kết quả nghiên cứu đề tài cấp cơ sở năm 2016: Tình hình nghiên cứu phát triển con người giai đoạn 2005-2015

10/03/2020

Trong khuôn khổ nhiệm vụ khoa học cấp cơ sở năm 2016, TS. Vũ Thị Thanh (Phòng các chỉ số phát triển con người - Viện Nghiên cứu Con người) đã thực hiện và bảo vệ thành công kết quả nghiên cứu “Tình hình nghiên cứu phát triển con người giai đoạn 2005-2015”. Nghiên cứu này đã khái quát hình hình nghiên cứu phát triển con người trên thế giới và ở Việt Nam trong 10 năm gần đây.

Về tình hình nghiên cứu trên thế giới, đề tài đã khái quát các hoạt động liên quan đến nghiên cứu phát triển con người qua hoạt động của một số tổ chức, cơ quan trên thế giới, tiêu biểu là của Tạp chí Cách tiếp cận năng lực lấy con người làm trung tâm (Journal of Human Development and Capabilities: A Multi-Disciplinary Journal for People-Centered Development) và các hội thảo thường niên của Hiệp hội phát triển con người và năng lực (Human Development and Capabilities Associatation); các diễn đàn và báo cáo liên quan đến phát triển con  người của các tổ chức như UNDP, World Bank. Bên cạnh đó, đề tài cũng đã khái quát một số hướng nghiên cứu  về phát triển con người được phản ánh qua các báo cáo phát triển con người toàn cầu, khu vực và quốc gia của UNDP trong thập niên vừa qua. Trong đó, có sáu nội dung rất được quan tâm bao gồm: Hướng tiếp cận nghiên cứu về phát triển con người: Phát triển bao trùm và phát triển con người bền vững; Kinh tế, nghèo đói và phát triển con người; Giáo dục và phát triển con người; An ninh con người; Quyền con người và dân chủ;  Môi trường - Biến đổi khí hậu. Đề tài cũng đã điểm lại một số chỉ số được xây dựng, điều chỉnh tính toán liên quan đến phát triển con người trong thời gian qua bao gồm Chỉ số Phát triển con người HDI 2010; Chỉ số phát triển con người được điều chỉnh về bất bình đẳng IHDI; Chỉ số phát triển con người bền vững HSDI; Chỉ số Nghèo đa chiều MPI và Chỉ số bất bình đẳng giới GII.

Về tình hình nghiên cứu phát triển con người ở Việt Nam, đề tài đã điểm lại một số khía cạnh liên quan đến phát triển con người được phản ánh qua các nghiên cứu ở Việt Nam, ví dụ như chủ đề về nghèo đói, tăng trưởng và việc làm với phát triển con người; văn hóa, giáo dục và phát triển con người; y tế, môi trường và phát triển con người; bình đẳng, quyền con người với phát triển con người. Ngoài ra, đề tài cũng đã khái quát một số hoạt động liên quan đến phát triển con người ở Việt Nam thông qua các hoạt động nghiên cứu, đào tạo và trao đổi hợp tác về phát triển con người.

Từ các kết quả nghiên cứu, đề tài đã đưa ra một số kết luận và khuyến nghi về nghiên cứu phát triển con người ở Việt Nam. Có thể thấy rằng trong mười năm qua, về mặt học thuật, nghiên cứu về phát triển con người ngày càng được quan tâm bởi các nhà khoa học Việt Nam, thể hiện ở các công trình nghiên cứu cấp bộ, cấp viện và các bài viết của các học giả trong nước và qua sự phong phú, đa dạng trong các chủ đề nghiên cứu về phát triển con người. Nhìn chung, các nghiên cứu đã bao quát hầu hết các chiều cạnh quan trọng của phát triển con người như kinh tế, giáo dục, y tế, môi trường và quyền con người. Tuy nhiên, vẫn còn những nội dung quan trọng của phát triển con người chưa nhận được sự quan tâm đáng kể của các học giả Việt Nam, đặc biệt là hướng nghiên cứu về an ninh con người. Ngoài ra, việc nghiên cứu phát triển con người ở Việt Nam vẫn tồn tại nhiều hạn chế. Mặc dù các nghiên cứu đã cố gắng vận dụng quan điểm của các tiếp cận con người vào những vấn đề nghiên cứu cụ thể ở Việt Nam nhưng vẫn còn thiếu các nghiên cứu mang tính lý luận về phát triển con người. Bên canh đó, sự tham gia của các tổ chức và học giả của Việt Nam vào các hiệp hội, mạng lưới và diễn đàn về phát triển con người trên thế giới dường như còn rất hạn chế.

Để thúc đẩy năng lực cho các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực phát triển con người, cần có sự hỗ trợ, khuyến khích nhằm thúc đẩy các nhà khoa học trong nước giao lưu, kết nối, chia sẻ kinh nghiệm và kết quả nghiên cứu với các học giả nước ngoài về các vấn đề liên quan đến phát triển con người ở Việt Nam.

Vũ Thanh

The older news.............................