Giới thiệu kết quả nghiên cứu đề tài cơ sở năm 2017: “Phát triển nguồn nhân lực nông thôn trong bối cảnh hiện nay (dựa trên tài liệu sẵn có)”

11/03/2020

 

Bằng việc sử dụng phương pháp phân tích tài liệu, đề tài đã hệ thống hóa một số vấn đề về nguồn nhân lực nông thôn, làm rõ các chủ trương và chính sách phát triển nguồn nhân lực nông thôn của Việt Nam, một số kinh nghiệm quốc tế về phát triển nguồn nhân lực nông thôn, thực trạng nguồn nhân lực nông thôn nước ta hiện nay, từ đó đề xuất một số khuyến nghị nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông thôn Việt Nam.

Thực tế cho thấy, nguồn nhân lực nông thôn Việt Nam ngày càng được chú trọng phát triển gắn với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn, xóa đói giảm nghèo. Giáo dục đào tạo trong đó có đào tạo nghề đang đóng góp rất tích cực trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cũng như cung cấp nguồn lực lao động cho địa phương. Tuy nhiên, nói về chất lượng lao động nông thôn Việt Nam, họ vẫn còn hạn chế về trình độ học vấn và năng lực chuyên môn nghề nghiệp. Về trình độ học vấn, có sự chênh lệch về học vấn giữa khu vực nông thôn và thành thị ở tất cả các cấp học, đặc biệt, ở trình độ học vấn cao hơn thì sự chênh lệch càng lớn hơn. Cụ thể, tỉ trọng dân số từ 5 tuổi trở lên chưa tốt nghiệp tiểu học ở thành thị là 16,6% trong khi ở nông thôn là 22,5% (chênh lệch 5,9 điểm phần trăm). Chênh lệch của nhóm tốt nghiệp tiểu học là 7,2 điểm phần trăm (nông thôn 27,5% và thành thị 20,3%), đến nhóm tốt nghiệp trung học phổ thông trở lên thì chênh lệch là 22,4 điểm phần trăm (thành thị đạt 40,4%, ở nông thôn chỉ chiếm khoảng 18,0%) (Bộ Kế hoạch và đầu tư, Tổng cục Thống kê, 2015). Về trình độ chuyên môn kĩ thuật, tỉ lệ lao động qua đào tạo của nông thôn là 11,1% trong khi đó lao động thành thị là 29,2%. Xét theo nhóm trình độ chuyên môn kĩ thuật thì tỉ lệ lao động nông thôn có được bằng cấp đều thấp hơn so với lao động thành thị, đặc biệt với nhóm có bằng đại học trở lên, khu vực nông thôn thấp hơn thành thị xấp xỉ 5 lần. Lao động ở nông thôn có trình độ học vấn và chuyên môn kĩ thuật thấp đang đặt ra thách thức đối với việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cũng như việc làm của lao động nông thôn.

Đã có sự dịch chuyển lao động trong cơ cấu kinh tế, theo hướng giảm lao động trong nông nghiệp và tăng lao động trong ngành công nghiệp và dịch vụ. Chính sách đất đai đã có sự ảnh hưởng tới sự chuyển dịch cơ cấu lao động này. Nhưng nó cũng làm cho một bộ phận lao động ở nông thôn rơi vào tình trạng thiếu việc làm thậm chí thất nghiệp. Và di cư đã trở thành sinh kế tất yếu của người nông dân bên cạnh việc có thu nhập thấp và việc cải thiện thu nhập diễn ra chậm. Họ rời bỏ nông nghiệp ra thành phố tìm kiếm việc làm qua các kênh thông tin phi chính thức là chủ yếu. Điều này đặt ra vấn đề về chính sách an sinh xã hội cho đối tượng này cũng như việc đảm bảo an ninh trật tự xã hội đặc biệt trong bối cảnh lưới an sinh của Việt Nam còn mỏng và chưa bao trùm. Đề tài đã đưa ra một số khuyến nghị nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông thôn.

Đề tài đã bảo vệ thành công tại Hội đồng bảo vệ đề tài cấp cơ sở tại Viện Nghiên cứu Con người năm 2017. Sản phẩm của đề tài gồm 01 báo cáo tổng hợp và 01 bài báo khoa học được công bố trên Tạp chí Nghiên cứu Con người, số 1 năm 2018. Báo cáo tổng hợp của đề tài được lưu ở Phòng Thông tin Thư viện của Viện làm tài liệu tham khảo cho các cán bộ quan tâm.

Nguyễn Thị Huệ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

The older news.............................